Ekspres Gazetesi'nden Selim Çelik'in haberine göre, Antalya tarım sektöründe yeni sezon öncesi konkordato endişesi büyüyor. Antalya Hali’nde bulunan görece büyük firmanın konkordato ilan etmesinin ardından, piyasada dolaşan çeklerin toplamının yaklaşık 5 milyar lirayı bulduğu belirtiliyor. Söz konusu durumun yalnızca hal esnafını değil; üreticileri, zirai ilaç bayilerini, fide ve gübre firmalarını da tehdit ettiği ifade ediliyor. Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi eski Başkanı Vural Şahin, yeni ekim-dikim sezonu öncesinde yaşanan gelişmelerin Antalya tarımında güven sorununa yol açtığını söyledi. Şahin, konkordato ilan eden firmalardan alacağını tahsil edemeyen üreticilerin ve sektör paydaşlarının artık daha temkinli hareket ettiğini belirtti.
“HERKES GARANTİYE OYNAMAK ZORUNDA KALDI”
Antalya Hali’nde yaklaşık 5-6 firmanın konkordato aldığını ve bu firmaların yüksek cirolu işletmeler olduğunu ifade eden Şahin, ortaya çıkan tablonun piyasada ciddi bir finansman açığı oluşturduğunu söyledi. Şahin, “Aldığı rakamların genel manada yansımasının 5 milyar liraları bulacağı konuşuluyor. Dolayısıyla Antalya Hali'nden kaynaklı oluşan 5 milyarlık açığın sezon başlangıcından itibaren kapanması söz konusu değil. Bu açıkla da sezonu başlarken artık herkes garantiye oynamak zorunda kaldı” dedi. Yeni sezonda önden çek, avans ve benzeri uygulamaların azalacağını belirten Şahin, konkordato nedeniyle elindeki çeklerin karşılığını alamayan üretici, zirai ilaç bayisi, fideci ve gübrecilerin de ciddi bir stres altında olduğunu dile getirdi.
ÇİFTÇİ GÜVENİLİR KOMİSYONCU ARIYOR
Konkordato ilan eden firmalara ürün vermek istemeyen üreticilerin güvenilir olduğuna inandıkları komisyonculara yöneldiğini aktaran Şahin, bunun da hal içerisindeki dengeleri değiştireceğini söyledi. Şahin, “Şu anda Antalya Hali'nde az sayıda güvenilir komisyoncu var. Müstahsil olarak adlandırdığımız üretici çiftçilerin kendilerine garantili, ödemeleri düzgün, istediği zaman evrağını ve parasını alabilecekleri komisyoncu arayışları başladı” diye konuştu. Ancak güvenilir komisyoncuların da bütün üreticileri kabul edemeyeceğine dikkat çeken Şahin, “Herkes aynı yere yoğunlaşırsa o komisyoncuların da kapasitesi yetmez. Sen şimdi komisyoncusun, sağlamsın; herkesi alamayacaksın” ifadelerini kullandı.
“HAL’DE GÜVEN SARSILDI”
Antalya Hali’nde yaklaşık 140 civarında hal dükkanı bulunduğunu, ancak işletmelerin cirolarının birbirinden çok farklı olduğunu vurgulayan Şahin, konkordato ilan eden birkaç yüksek cirolu firmanın piyasadaki etkisinin bu nedenle büyük olduğunu söyledi. Şahin, “Bu bahsetmiş olduğumuz 5-6 firma yüksek cirolu firmalar. Haldeki birçok komisyoncu birleşse belki o kadar ciro yapmıyordur. Dolayısıyla orada bir pasta koptu, bir ciro koptu. Piyasada şu anda herkesin elinde mutlaka konkordatodan beklemede olan bir çek var” dedi.
Konkordato nedeniyle parasını alamayan üreticinin aynı firmaya yeniden ürün vermesinin beklenemeyeceğini belirten Şahin, “Bir çiftçi düşünün; konkordato almış firmadan parasını alamadı. Bir daha oraya gidemeyecek. Kendisine yeni komisyoncu arıyor. Dolayısıyla Hal'de güven sarsıldı” ifadelerini kullandı.
ÇEKLER DOMİNO ETKİSİ YARATABİLİR
Şahin, konkordato sürecinin hal sektörüyle sınırlı kalmayacağını, çeklerin sektörün diğer halkalarında da ciddi sorunlara yol açabileceğini söyledi. “Farzımuhal bir çiftçinin 5 milyon, 10 milyon, 15 milyon liralık çekleri var. Çiftçi bu çekleri ilaç bayisine, fidecisine, gübrecisine verdiyse ve bunun gibi 3-5 çiftçi varsa orada büyük bir sıkıntı yaratacak” diyen Şahin, işletmelerin finansal gücü yetersiz olduğu takdirde bu firmaların da ödeme krizi yaşayabileceğini belirtti. Şahin, “Bu burada kalmayacak. Artçı deprem gibi, domino taşı gibi ileriye doğru birçok sıkıntıya neden olacak. Zirai ilaç bayisi, fide, gübre firmaları ve diğer sektör paydaşları ekonomik sıkıntıya girebilir. Yerini yurdunu satmak, krediye girmek, hatta en kötüsü batmak zorunda kalabilir” diye konuştu.
“BİR YIL UZARSA BUNU FİNANSE EDECEK SEKTÖR PAYDAŞI YOK”
Konkordato sürelerinin piyasadaki risk açısından kritik olduğunu belirten Şahin, şu anda 3 aylık sürelerin söz konusu olduğunu, ancak bu sürelerin ileride bir yıla uzatılması halinde çok daha ağır bir tablonun ortaya çıkabileceğini savundu. Şahin, “Konkordato süresi 3 ay alındı. Eğer bu 3 aylık süre mahkeme kararıyla 1 yıla uzatılırsa, piyasada dolaşan yaklaşık 5 milyar liralık rakamı bir yıl sonrasına kadar finanse edecek hiçbir sektör paydaşı yok. Dolayısıyla gücü olmayan, elinde çek olan çiftçi üretim yapamaz hale gelebilir” dedi. “Alınan konkordatoların karşılığında dışarıda dolaşan 5 milyara yakın çek birilerinin elinde kaldı” diyen Şahin, sürenin uzaması halinde riskin büyüyeceği uyarısında bulundu.
“HERKES ELİNDEKİ ÇEK KADAR PARASINI BATIRMIŞ OLACAK”
Konkordatonun amacının işletmenin ve alacaklıların birlikte korunması olması gerektiğini belirten Şahin, konkordato ilan eden firmaların 3 aylık süreçte iyi niyetli ve planlı hareket etmesinin önemine dikkat çekti. Şahin, “Konkordato alan arkadaşlar iyi niyet gösterir, bu 3 aylık süre içerisinde düzeltmeler yapar, devletin belirlediği konkordato komiserleriyle birlikte borçlarını düzgün bir ödeme planına bağlarlarsa kendileri de çıkar bu işin içinden, elinde çeki olan kişiler de çıkar. Ama bu açık bir yıl içinde kapanmaz” dedi.
Şahin, “Bir yıl uzarsa bunu finanse edecek dışarıda bir finans kaynağı yok. Dolayısıyla herkes elindeki çek kadar parasını batırmış olacak” ifadelerini kullandı.
TARIM SEKTÖRÜNDE “YENİDEN OYUN KURULACAK”
Yaşanan gelişmelerin Antalya tarımında yeni bir ticari düzenin kurulmasını zorunlu hale getirdiğini ifade eden Şahin, üreticiden komisyoncuya, zirai ilaç bayisinden gübreciye kadar bütün tarafların birbirine yeniden güvenmek zorunda olduğunu söyledi. Şahin, “Yeniden üretime devam edecek olan çiftçi, zirai ilaç bayisi, fideci, gübreci ya da toptancısı yeniden oyun kurmak zorunda. Çiftçiye de güvenilmesi gerekecek, komisyoncuya da güvenilmesi gerekecek. Yeniden pazar yaratmaları gerekecek” dedi. Üreticinin ürününü güvenle teslim edebileceği komisyoncuyu, komisyoncunun da borcunu zamanında ödeyen üreticiyi bulması gerektiğini belirten Şahin, “Yeniden bir ticaret sistemi kurulacak” ifadelerini kullandı.
.