Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete’de yayımlandı. Düzenlemeyle yüksek ve çok yüksek yapılar için özel yıkım kuralları getirilirken, patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek yıkımlarda mühendis, sensör ve yüksek hızlı kamera şartları getirildi.
Yeni düzenlemeye göre bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar “yüksek yapı” olarak kabul edilecek. Bina yüksekliği 51,50 metreyi veya yapı yüksekliği 60,50 metreyi aşan binalar ise “çok yüksek yapı” kapsamında değerlendirilecek.
Yönetmelikle “patlatmadan sorumlu mühendis” tanımı da yeniden düzenlendi. Buna göre inşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisliği mezunu olup Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlarca verilen sertifikaya sahip mühendisler bu görevi üstlenebilecek. Patlayıcı ile yıkım alanında en az tezli yüksek lisans derecesine sahip mühendisler de görev alabilecek.
18,50 METRENİN ALTINDA FENNİ MESULİYET İSTİSNASI
Yıkımlarda fenni mesuliyet genel olarak inşaat mühendisi tarafından üstlenilecek. Bina yüksekliği 18,50 metrenin altında olan yapılarda ise genel olarak fenni mesuliyet aranmayacak. Ancak bitişik nizamda bulunan, karma taşıyıcı sisteme sahip olan, yapısal düzensizlik taşıyan veya sağlık, eğitim, kültür ve tabiat varlıklarına yakın bulunan yapılarda ilgili idare fenni mesuliyet şartı getirebilecek. Patlayıcıyla yapılacak yıkımlarda ve ikiden fazla bodrum kata sahip tüm binalarda ise fenni mesuliyet zorunlu olacak. Patlayıcılı yıkımlarda ayrıca patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyici görevlendirilecek.
PATLAYICILI YIKIMLARDA MÜHENDİS ŞANTİYEDE BULUNACAK
Patlayıcı kullanılan tüm yıkımlarda yıkım planının EK-5’te belirlenen esaslara göre hazırlanması gerekecek. Ayrıca patlatmadan sorumlu mühendis ile yıkım planını hazırlayan müellifin şantiye sahasında birlikte bulunması zorunlu olacak. Patlayıcı kullanılacak yıkımlarda patlatmadan sorumlu mühendise ilişkin bilgi ve belgeler de ruhsat işlemleri sırasında ilgili idareye sunulacak.
YÜKSEK YAPILARA ÖZEL GÜVENLİK ÖNLEMLERİ
Yönetmeliğe “Yüksek Yapıların Yıkımına İlişkin Özel Kurallar” başlıklı yeni bir bölüm eklendi. Yüksek yapıların tamamen veya kısmen yıkımında EK-5’te yer alan teknik ve idari esaslara uyulması zorunlu olacak. Yıkım sırasında oluşabilecek toz, titreşim ve gürültünün mevzuatta belirlenen sınır değerler içinde tutulması gerekecek. Şantiye çevresinde perdeleme yapılacak; örtülü yol ve koruma fanı gibi önlemler kullanılacak. Yapının özelliklerine göre makineyle veya patlayıcıyla yıkım yöntemlerinden uygun olanı tercih edilecek.
PATLAYICILI YIKIMLARDA SENSÖR VE KAMERA ŞARTI
Patlayıcıyla yıkılacak yapılarda görev yapacak patlatmadan sorumlu mühendislerin uzmanlıklarını belgelemesi zorunlu hale getirildi. Ateşleyicilerin ise B sınıfı yeterlik belgesine sahip olması gerekecek. Patlatma öncesinde meteorolojik şartlar değerlendirilmeden işlem gerçekleştirilemeyecek. Patlama sırasında oluşan hava şoku ve titreşim dalgalarının yayılımını belirlemek amacıyla kalibre edilmiş titreşim ve basınç sensörleri kullanılacak. Yıkım anı ise yüksek hızlı kameralarla kayıt altına alınacak. Gerekli görülmesi halinde yıkım öncesinde test patlatması da yapılabilecek.
KAMU YIKIMLARINDA MÜTEAHHİT ŞARTI ARANMAYACAK
6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirilecek yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi bulundurma şartı aranmayacak. Ancak yıkım planı hazırlanması gereken durumlarda tüm fenni mesuliyet kamu kurum ve kuruluşları tarafından üstlenilecek. Bunun yanında bitişik nizamda bulunan, yüksek yapı sınıfındaki veya çevresel koşullar nedeniyle makineyle yıkımı zorlaşan yapılarda, mücbir sebeplerin de ortaya çıkması halinde yıkım ruhsatı süresi bir defaya mahsus olmak üzere üç aya kadar uzatılabilecek.
AKUSTİK RAPORLARA UZMANLIK ŞARTI
Yıkım faaliyetlerinden kaynaklanan gürültüye ilişkin akustik raporların, Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği’nde belirtilen uzmanlığa sahip kişiler tarafından hazırlanması gerekecek. Rapora, uzmanların diplomalarının yanı sıra yıkım ve patlatma alanlarında aldıkları eğitimleri gösteren belgeler ile sahip oldukları sertifikalar da eklenecek.
Düzenlemenin bazı hükümleri 12 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girerken, diğer hükümlerin büyük bölümü Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten bir yıl sonra uygulanmaya başlanacak. Ayrıca ihale süreci değişiklikten önce başlatılmış ancak henüz yıkım ruhsatı düzenlenmemiş bazı kamu yapılarında eski yönetmelik hükümleri uygulanmaya devam edecek.