Geçen yazımın başlığı suydu; 'Kime Sanatçı Denir?'
Covid/19 döneminde sanat yazılarına devam edelim.
Hiciv, yerme, yergi nedir?
Bir sanat mıdır? Eleştiri kaldırır mı?
Evet, hiciv bir sanattır. Kişileri ve toplumu şiir ve düz yazı ile eleştirme sanatıdır.
Divan şairleri ile edebiyatımıza girmiştir.
Örneğin, Vatan şairi Namık Kemal bir hiciv ustasıdır.
Şu dörtlüğünde inancının aksini yaşayan ve söyleyenleri kastetmiştir.
'Edepsizlikte tekleriz
Kimi görsek etekleriz
Hak'tan ümit bekleriz
Ne utanmaz köpekleriz'
Bugün de onlardan bol miktarda mevcuttur.
Aşık Veysel halk ozanıdır, sahtekarlara seslenir;
'Olmayasın karaktersiz
Çok konuşan yerli yersiz
Adın doğru kendin hırsız
Karanlıkta dolaşırsın'
Bugün de onlardan bol miktarda mevcuttur.
Neyzen Tevfik dokunulmazlık falan dinlemezdi!
Şu dörtlüğünde eleştiri dozu biraz ağır kaçmış olabilir!
'Kime sordumsa seni doğru cevap vermediler;
Kimi hırsız, kimi alçak, kimi deyyus dediler.
Künyeni almak için, partiye ettim telefon:
Bizdeki kayda göre, şimdi o mebus dediler!'
Şair Eşref edebiyatımızın en sivri dilli hiciv şairidir.
'Kabrimi kimse ziyaret etmesin Allah için
Gelmesin reddeylerim, billahi öz kardeşimi
Gözlerim ebna-yi ademden o kadar yıldı ki
İstemem ben Fatiha, tek çalmasınlar taşımı'
Tevfik Fikret devleti soyanları yerden yere vurur;
'bu harmanın gelir sonu, kapıştırın giderayak!
yarın bakarsınız söner bugün çıtırdayan ocak!
bugünkü mideler kavi, bugünkü çorbalar sıcak,
atıştırın, tıkıştırın, kapış kapış, çanak çanak
yiyin efendiler yiyin, bu han-ı iştiha sizin,
doyunca, tıksırınca, çatlayıncaya kadar yiyin!'
Ruhsati de zengin/fakir ayrımını hicveder
'Zenginin faytonu dağlardan aşar
Züğürt düz ovada yolundan şaşar
Zenginin helvası bal ile pişer
Züğürt herlesine un da bulamaz'
Türk Halk Müziği sanatçısı Şemsi Yastıman da başına gelenleri hicveder dörtlüğünde;
'Müteahhit oldum tez iflas ettim
Avukat oldum hep boş dava güttüm
Gazeteci oldum çok fazla öttüm
Dıhtılar mapusa birkaç söz ile'
Pir Sultan Abdal, Köroğlu ve Aşık Veysel gibi, Cumhuriyet yazar ve şairleri Rıfat Ilgaz, Aziz Nesin, Muzaffer İzgi ve daha nicelerini saygıyla anıyorum.