Gerçek ve Tasavvur Edilen Bariyerler
Herkes şu veya bu şekilde sokakta, trafikte, alışverişte ve aklınıza gelen her ortamda, evde bile bariyerlerden etkileniyor. Çoğumuz bunun farkında değilizdir. Bariyerleri algılayabilmek için belki de engelli olmak gerekiyor.
Nüfusumuzun %12’si engellidir. Milyonlarca engellinin aramızda yaşadığını kendimiz engellilikten şikayet edene kadar göremiyoruz. Engelli dediğimiz insanlar arasında bebekler, okul çağı yaklaşanlar, evlilik hazırlığı yapan gençler ve hala hayattan kopmamış yaşlılar var. Hepsinin umutları var, ama umutlarını gerçekleştirmeyi sağlayacak ortamları yok. Çoğu evde kapana kısmış gibi yaşıyor. Birçoğu temiz havanın kokusunu unutmuş, kuytu köşede hayatını tüketiyor.
Toplumdan soyutlanmalarına bir kulp takmışız: Engelli! Bazen özürlü! Bazen topal! Bazen sağır, kör! Sanki engelli olunca hayat duruyor, sanki geriye ölümü beklemek kalıyor. Kimileri çocuk yaşta kaderine terk edilmiş, kimileri yaşlandıktan sonra, ama ne fark eder, hepsi aramızda yaşıyor ve biz onların yaşadıklarının farkında olmayanlarız.
Çevreyi bireye uydurmamışız; engelliden çevreye uymasını bekliyoruz. Çevre nedir? Sokak mı, sokağın taşı mı? Binalar mı? Evet hepsi çevredir ve bizler de çevreyiz. Koşulları yaratan bariyerleriz.
Engelliyi asıl engelleyen biziz. Milyonlarca bariyer olmuşuz. Sadece bedeni sağlam olana değer veren tuhaf bir zihniyetle evlerimizi, sokaklarımızı, kamusal alanlarımızı inşa ediyor, bunların şatafatlı olmasına özen gösteriyoruz, ama bu şatafatı bozacağına inanılan sakata, topala, sağıra, köre, zihinsel engelliye orada yer ayırmıyoruz. Mimari yapılarımızdan sosyal ilişkilerimize kadar her tarafa yerleştirdiğimiz irili ufaklı görünen-görünmeyen bariyerlerin en büyüğü bizleriz.
Kafamızdaki bariyeri aşamadıkça, ne engelliye bariyersiz çevre sunabiliriz, ne de kendimizi aşabiliriz. Biz aynı zamanda kendini engelleyen bariyerleriz. 76 milyon bariyerden bariyersiz bir çevre yaratmak zordur, ama mümkündür.
İnsanın gelişmesini engelleyen her türlü olgu, her türlü fiziksel yapı, her türlü düşünce, hepsi birer bariyerdir.
Birey ve çevre ilişkilerini odak noktaya koyarak fiziksel çevrenin bariyerlerden arındırılması kolaydır. Mevcut konutlardaki bariyerleri azaltabilir, yeni inşa edeceğimiz konutları baştan bariyersiz planlayabiliriz. Hepsi yapılabilir, hepsi kolay şeylerdir.
Zor olan kendimizi aşmaktır. Bariyersiz çevre ve bariyersiz toplum, ancak bariyersiz zihniyetle mümkün olabilir. İdeallerimizin önündeki bariyerleri artık kaldırmalıyız.