İYİ İNSAN OLMANIN TEMEL KOŞULU
Size burada konuşma metninin tamamını vermeyeceğim için üzgünüm. Ama bazı pasajlarını anlatacağım. Özellikle yaşlıya saygı ve dinimiz İslamiyet’in bakış açısından Sayın Prof. Dr. Bircan’ın vermiş olduğu örneklerden bahsedeceğim. İsra Suresinin 23., 24. Ve 25. Ayetlerinden hareket ederek yaşlıya saygının anlamını açıklayan konuşmacı, salondaki herkesi adeta uykusundan uyandırmayı başardı, derin duygu ve düşüncelere sevk etti. Yaşlanan toplumumuzun Sayın Bircan gibi maneviyatı güçlü, yaşlıya saygıyı lafta değil özde hisseden ve uygulayan kişilere ihtiyacı vardır.
İsra Suresinin 23. Ayetinde Allah mealen şöyle buyuruyor: Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi, ana babanıza da iyi davranmanızı kesin şekilde emretti. Onlardan biri veya her ikisi, yanında yaşlanırlarsa, kendilerine “öf” bile deme. Onları azarlama. İkisine de güzel söz söyle.
Bu surede yer alan düşünceler üzerine kitaplar dolusu söz söylenebilir. Kutsal kitabımız Kuran’da her şeyde olduğu gibi olayın özüne yer veriliyor. Sayın Prof. Dr. Bircan, biz dinleyicilere bu ayetin derin anlamlarını o kadar güzel anlattı ki, onun sözlerine eklenecek bir şey bulamıyorum. Allah’ın emri, tabii ki inananlar için önemlidir. İnanıyorsak, o zaman bu ayeti defalarca okumalıyız. Diyor ki Yüce Rabbim: “öf” bile deme!
İnsanız, hiçbirimiz kusursuz değiliz; öyle bir an gelebilir ki, yaşlı ana babamıza gerçekten ağzımızdan “öf” lafı çıkabilir. Ama Allah’ın emri kesin: Demeyeceksin! Dilini tutacaksın. Dilini tutmayı başaracak, bunu becereceksin. Çünkü “dil” en güçlü silahtır. Bu silahı ana babanıza değil sadece, tüm yaşlılara karşı kesinlikle kullanmayacaksın. Aksine ikisine de güzel sözler söyleyecek, onların gönlünü ferah tutacaksın. Burada ahlak, etik, inanç, adalet her şey var. Düşünmeden, derin derin düşünüp tartışmadan bunları anlayamayız.
İsra Suresinin 24. Ayeti mealen der ki: Onlara sevgi ve şefkatle tevazu kanatları ger ve şöyle dua et: “Rabbim, onlar beni küçükken nasıl sevgi ve şefkatle büyüttülerse, sen de onlara öyle sevgi ve şefkatle muamele et.”
Burada iki şeyden bahsediliyor. Bir taraftan ana babamızın bizim için nelere katlandıkları, bizleri nasıl yetiştirdikleri, her türlü zorluk ve tehlikeden bizi nasıl koruyup kolladıkları hatırlatılıyor ve şimdi kollama ve koruma görevinin bizde olduğu hatırlatılıyor. Diğer taraftan da Allah’ın da ana babamızı sevmesi, koruması, şefkatle onlara yardımcı olması isteniyor. Ancak bir kere daha anımsamamız gereken şudur: “Ana baba” burada tüm yaşlıları ifade eden bir semboldür. Çünkü Allah hiçbir zaman şunu söylemez: Ana babana saygı duy, ama diğerleri seni ilgilendirmez! Böyle bir mantığın, daha doğrusu mantıksızlığın Kuran’da yer alması mümkün olmadığına göre, o zaman İsra Suresi’nde geçen “ana baba” kavramını sadece kendi ana babamız olarak düşünülmez. Burada toplum geneline iletilen çok anlamlı kutsal mesaj ve emirlerin yer aldığını görmek gerekiyor.
Sayın Rektör Prof. Dr. Bircan İsra Suresinin 25. Ayeti’ni de hatırlatmıştır. Bu ayet mealen şunu söylemektedir: Rabbin ana babana hangi niyetle davrandığını çok iyi bilir. Eğer iyi insan olup onlara çok iyi davranırsanız, bilin ki Allah ana babaya karşı elde olmadan yaptığınız hatalara karşı tövbenizi kabul eder.
Allah bu ayette “iyi insan olmanın” ana babaya iyi davranmakla aynı şey olduğunu vurguluyor. Belki dünyanın en hayırsever insanıyızdır. Fakir fukaraya yardım ediyor, onları koruyor kolluyoruzdur. Fakat ana babasına iyi davranmayan bir kimse için bu hayırseverlik bir fayda sağlamayacaktır. Çünkü “iyi insan olmanın temeli”, bu ayette açık ve net şekilde gösterilmiştir: Anaya babaya iyi davranmak! Ancak bunu yaparsak, o zaman, yani bu koşul altında, ana babamıza karşı olası hatalarımızdan duyduğumuz pişmanlıktan ötürü Allah’tan bizi affetmesini dilediğimizde, Allah bu hatamızı affediyor. Yani ana babaya iyi davranmak, iyi insan olmanın, olmazsa olmaz koşulunu meydana getiriyor.
Adnan Menderes Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Cavit Bircan’ın Yaşlıya Saygı Sempozyumu’nda yaptığı konuşmadan örnekler verdiğim bu yazımla, sizleri de ana babanıza ve tüm yaşlılara saygılı olmaya, sizleri iyi insan olmaya davet ediyor, Sayın Prof. Dr. Cavit Bircan’a bu güzel ve anlamlı konuşmasından ötürü teşekkür ediyorum…