ANTALYA'NIN Kaş ilçesine bağlı Kalkan, Akdeniz kıyısında yer alan ve geçmişi 19. yüzyıla uzanan önemli bir liman yerleşimi olarak öne çıkıyor. Coğrafi konumu, korunaklı koy yapısı ve ticaret yolları üzerindeki stratejik yeri sayesinde Kalkan, kısa sürede bölgenin dikkat çeken merkezlerinden biri haline geldi.
Kalkan’ın bulunduğu bölge, antik dönemde Likya uygarlığının etki alanında yer alsa da bugünkü yerleşimin temelleri Osmanlı Devleti döneminde atıldı. Özellikle 1800’lü yılların ortalarından itibaren, Fethiye ile Kaş arasındaki en güvenli doğal liman olması, Kalkan’ın gelişimini hızlandırdı. Bu dönemde bölge, tarım ürünlerinin ve ticari malların deniz yoluyla taşındığı önemli bir iskele görevini üstlendi.
Yerleşimin kuruluşunda, Meis (Kastellorizo) Adası’ndan gelen tüccarların ve bölge halkının önemli rol oynadığı biliniyor. Kalkan, Osmanlı’nın son dönemlerinde hem ticaret hem de balıkçılık faaliyetleriyle canlı bir liman yerleşimi olarak varlığını sürdürdü.
MÜBADELE DÖNEMİ VE SONRASI
Cumhuriyet’in ilanından sonra, 1923 Lozan Antlaşması kapsamında gerçekleştirilen nüfus mübadelesi Kalkan’ın demografik yapısını köklü biçimde değiştirdi. Bölgede yaşayan Rum nüfus Yunanistan’a göç ederken Türkiye’nin farklı bölgelerinden gelen Türk aileler Kalkan’a yerleştirildi. Bu süreç, Kalkan’ın sosyal ve kültürel dokusunda yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
Cumhuriyet döneminde uzun yıllar Kaş’a bağlı bir bucak merkezi olarak yönetilen Kalkan, 27 Şubat 1976 tarihinde belde belediyesi statüsü kazandı. Bu statüyle birlikte yerel yönetim hizmetleri kurumsal bir yapıya kavuştu. 2012 yılında yürürlüğe giren yasal düzenleme ile belde belediyeleri kapatıldı ve Kalkan, Kaş ilçesine bağlı mahalle statüsüne geçti.
KALKAN İSMİNİN KÖKENİ
Kalkan isminin kaynağına ilişkin farklı görüşler bulunuyor. En yaygın kabul gören görüşe göre 'kalkan' kelimesi Türkçede savunma aracı anlamına geliyor ve yerleşimin korunaklı bir limana sahip olması bu adın verilmesinde etkili oldu.
Bazı kayıtlarda Kalkan’ın eski adının 'Kalamaki' olduğu da belirtiliyor. Bu kayıtlara göre 'Kalamaki adı, mübadele öncesinde bölgede yaşayan Rum nüfus tarafından kullanıldı ve zamanla Türkçeleşerek Kalkan adına dönüştü.
Yerel anlatılarda ise farklı bir rivayet öne çıkıyor. Buna göre, geçmişte bölgede yaşanan eşkıya saldırıları nedeniyle halkın kendini savunmak amacıyla kalkanlar kullanması ve yerleşimin bu nedenle 'Kalkan' olarak anılmaya başlaması, sözlü tarih anlatıları arasında yer alıyor.
İsminin nereden geldiğine dair birkaç görüş bulunan ve ticaretle gelişen limanı, tarih boyunca değişen nüfus yapısı ve ismine dair farklı anlatılarıyla Kalkan, yalnızca bir turizm merkezi değil, aynı zamanda Akdeniz’in köklü tarihini yansıtan önemli bir yerleşim olarak dikkat çekiyor.