NEDEN SANAT/ Maskesi düştü

Son yıllarda yılbaşı gecelerinin vazgeçilmez aksesuarı oldu maske.

Parti malzemeleri satan dükkanlarda seçilen konsepte göre çeşitli renk ve modellerde bulmak mümkün artık. Çocuklar bile en az yetişkinler kadar eğlencelerine katılmış bu gizemden memnunlar.

Hayat taklitten ibaret çoğu zaman. Üstelik taklit, öğrenmenin en geçerli yollarından biri. Maskelerin var olması da doğayı ve korkulan hayvanları taklit ile başlıyor, maskenin gücü yönetime hizmet ediyor.

Maske; avcı yakalayıcı insanların korktukları hayvanın maskesini yaparak ve hareketlerini taklit ederek ruhuna girip onu anlama çabasıdır.Etnik toplulukların kendi maskeleri olur, taşıyan kişi maske ile kutsallaşır. Cezalandırıcı maskeler, savaşçı maskeleri, iki başlı vs. maskeler büyü ve sihir amaçlı dans ve ritüeller eşliğinde kullanılır.

Ergenlik maskeleri erginliğe geçiş sürecinde kutsal ruhların ergene yardımcı olması amaçlıdır.

Afrika kabilelerinde yaygın olan ahşap maskeler ruhları ve Tanrıları sembolize eder.

Şamanların kullandıkları maskeler, boynuzlar, dişler, tüylerle zenginleştirilen ilahi gücün korkunç ve çekinilen görüntüsüne sahiptir.

Eski Mısır'da cenazelerde kullanılan maskeler, ölen kişinin ruhunun öbür dünyada korunması içindir.

Tanrılık niteliğine ulaşma aracı olan maske ölümden sonra geçilecektehlikeli yollara, insani korkulara direnç gösterebilmesini doğaüstü güçlerle mücadele etmesini sağlamaktadır.

Antik Yunan'da iki maske; trajik ve komik;tiyatronun simgesidir.

İdeolojik maskeler ise KuKlux Klan gibi bir grubun üyesi olduğunun göstergesidir ve kendini saklama amaçlı tek tip olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sonuç olarak korunma, korkutma, büyü yapma, kutsama, süsleme, eğlence amaçlı maskeler; kullananı korur, karşısındakini şaşırtır, korkutur, taşıdığı anlamlarla amacına ulaşır.

Diğer yandan maske kelimesi yankılanmak, yüksek sesle bağırmak anlamında YunancaPersonakelimesinden gelmektedir. Maskelerde ağız ve gözler açıktadır. Ses ağızdaki açıklıktan geçerken yükselerek yankılanır, tehditkar gücünü arttırır. Açıkta bırakılan göz ise tek taraflı gözlemdir. Karşıdakinin görmediği gözler herkesi izleyebilir. Gizlenen insan maskenin ardındadır. Maskenin ardında gizlenen kendine bir dünya kurmuştur ama karşısındaki sadece kendisine gösterilen yüzü görmektedir. Yüzüne maske takan ile yaşanan sanal bir gerçekliktir. Kendini toplumdan soyutlamıştır ve gerçek yüzünü göstermemekte, sahte sesini kullanmaktadır. Saklananın ne olduğunu bilmemek; maske takanların herkesten sakladığı gerçeklerin, bastırdığı duygularının, söylediği yalanların ne olduğunu bilmemektir. Aldatan, Maske takan bu durumdan haz aldıkça devam ettirir üstelik. Seyirci ile arasına koyduğu duvar gerçek değildir ama güvenlidir.

Ancak Freud'un dediği gibi 'Tabuyu çiğneyen kimsenin kendisi de tabu olmaktadır; çünkü başkalarınıda bunu yapmaya iştahlandırmak gibi tehlikeli bir kendine özgülüğü vardır.'

'Maskesi düşmek' deyimi burada çok önemli. Gerçek yüzü, kimliği, niteliği ortaya çıkar. Tabuların yıkıldığı görünür. Maskesi düşmez ise o kötü. Başkaları da onun yaptıklarına iştah duyabilir.

Maskelerinizi gömmeniz ve maske takanları görmeniz dileği ile...