TÜRKİYE'NİN Cumhuriyet dönemi eğitim tarihinde önemli bir yere sahip olan Köy Enstitülerinden Gönen Köy Enstitüsü’nün tarihi yapıları için koruma kayıtları güncellendi. Kültür ve Turizm Bakanlığı Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 30 Temmuz 2026 tarihli ve 22345 sayılı kararı, 12 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete 33368 sayısıyla yayımlandı.
HAZİNEYE AİT 5 PARSELİ KAPSIYOR
Karara göre çalışma, Isparta’nın Gönen ilçesine bağlı Göletevler Mahallesi’nde bulunan ve mülkiyeti Hazineye ait olan 366 ada 3, 4, 8 ve 9 parseller ile 367 ada 5 parseli kapsıyor.
Söz konusu parsellerde bulunan tescilli Köy Enstitüsü yapılarının güncel tescil fişleri hazırlanırken yapıların koruma alanının sınırı da sayısallaştırılarak koordinatlandırıldı. Kurul, hazırlanan haritanın uygun olduğuna karar verdi. Böylece tarihi yerleşkenin koruma alanı güncel koordinatlar üzerinden açık biçimde tanımlanmış oldu.
YAPILAR YENİ TESCİL EDİLMEDİ
Yerleşkedeki tarihi yapılar daha önce kültür varlığı olarak koruma altına alınmıştı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın kültür envanterinde idari bina, laboratuvar, resimhane, A ve B yatakhaneleri ile sinema ve dershane binası gibi Köy Enstitüsü döneminden kalan çeşitli yapıların Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun 14 Nisan 2000 tarihli ve 4584 sayılı kararıyla tescil edildiği belirtiliyor.
Yeni kararla esas olarak mevcut tescilli yapıların kayıtları güncellenirken koruma alanının sınırı günümüz sayısal harita ve koordinat sistemine aktarıldı. Bu işlem, tarihi yapıların bulunduğu alanın sınırlarının parsel ve koordinat bazında belirgin hale gelmesi açısından önem taşıyor.
TARİHİ 1939’A UZANIYOR
Gönen’deki eğitim yerleşkesinin geçmişi 1939 yılında açılan Köy Eğitmenler Kursu’na kadar uzanıyor. Köy Enstitülerinin kuruluşuyla birlikte kurum 1940 yılında Gönen Köy Enstitüsü adını aldı ve Türkiye’nin ilk dönem Köy Enstitüleri arasında yer aldı. Enstitüler, köylere öğretmen yetiştirmenin yanı sıra öğrencilerin tarım, hayvancılık, yapı işleri, sanat ve çeşitli mesleki alanlarda uygulamalı eğitim almalarını amaçlayan eğitim modeliyle Cumhuriyet dönemi eğitim tarihinde önemli bir yer edindi.
Gönen’de bugün de ayakta bulunan yapıların önemli bir bölümünün yapımında öğrencilerin doğrudan emeği bulunuyor. 1944 tarihli idari bina 4-A sınıfı öğrencilerince, 1945 tarihli laboratuvar ile sinema ve dershane binası ise okul öğrencileri tarafından inşa edildi.
EĞİTİM İŞLEVİNİ SÜRDÜRÜYOR
Köy Enstitülerinin kapatılmasının ardından yerleşke farklı eğitim kurumlarına ev sahipliği yaptı. Okul 1954’ten itibaren İlköğretmen Okulu, daha sonraki yıllarda Öğretmen Lisesi ve Anadolu Öğretmen Lisesi olarak kullanıldı. Tarihi yerleşkedeki yapıların bir bölümü günümüzde Gönen Fen Lisesi, bir bölümü ise Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Gönen Meslek Yüksekokulu tarafından kullanılarak eğitim işlevini sürdürüyor.