Sektör temsilcileri, özellikle son dönemde hızla artan akaryakıt, personel ve işletme giderlerinin firmaları yeni arayışlara ittiğini belirtiyor. Bu kapsamda birçok firmanın maliyetleri dengeleyebilmek adına ikram hizmetlerini yeniden yapılandırmayı planladığı ifade ediliyor. Yeni modelde yolculara yalnızca temel ihtiyaç olarak su verilmesi, diğer yiyecek ve içeceklerin ise ücret karşılığında sunulması öngörülüyor. Böylece yıllardır ücretsiz olarak sunulan kek, bisküvi, meyve suyu, çay ve kahve gibi ürünlerin paralı hale gelmesi söz konusu olabilir.
‘MALİYETLER FİRMALARI YENİ ARAYIŞLARA İTİYOR’
Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Ulaşım Komisyonu Başkan Yardımcısı Ali Rıza Yeniçıktı, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede uygulamaların henüz tam anlamıyla standartlaşmadığını ve firmalar arasında farklılıklar bulunduğunu vurguladı. Yeniçıktı, “Şehirlerarası otobüs yolculuklarında yolculara ikram olarak sunulan meyve suyu, kek, çay, kahve ve su gibi ürünlerle ilgili son dönemde kamuoyuna yansıyan haberler, maliyet artışlarının bu hizmetleri doğrudan etkilediğini ortaya koyuyor. Bazı firmalar bu giderleri karşılamakta zorlandığı için ikramları tamamen kaldırma ya da ücretli hale getirme yoluna giderken, bazıları ise henüz bu noktaya gelmiş değil. Bu nedenle Türkiye genelinde tek tip bir uygulamadan söz etmek şu an için mümkün değil; bölgesel farklılıklar ve firma politikaları belirleyici olmaya devam ediyor” dedi.
‘TÜRKİYE GENELİNDE TEK TİP UYGULAMA YOK’
Bazı köklü ve kurumsal firmaların ise müşteri memnuniyetini korumak adına maliyetleri üstlenmeye devam ettiğini belirten Yeniçıktı, “Özellikle sektörde uzun yıllardır faaliyet gösteren ve belirli bir müşteri sadakati oluşturmuş firmalar, ikram hizmetini marka değerinin bir parçası olarak görüyor. Pamukkale, Anadolu ve Güney Akdeniz gibi firmalarla yapılan görüşmelerde, ikram servisinin tamamen kaldırılmadığı ve mevcut hizmetin sürdürüldüğü yönünde net bilgiler alınmıştır. Bu firmalar, artan maliyetlere rağmen yolcu memnuniyetini ön planda tutarak ikramları ücretsiz sunmayı sürdürmeyi tercih ediyor. Ancak bu yaklaşımın ne kadar sürdürülebilir olduğu da ayrı bir tartışma konusu” ifadelerini kullandı.
‘KURUMSAL FİRMALAR İKRAMDAN VAZGEÇMİYOR’
Akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmaların sektördeki en büyük gider kalemlerinden biri olduğuna dikkat çeken Yeniçıktı, “Ulaşım sektöründe en büyük maliyet kalemlerinden biri olan akaryakıt giderleri sürekli değişkenlik gösteriyor. Bu durum hem şehirlerarası taşımacılık yapan firmaların operasyonel maliyetlerini artırıyor hem de bilet fiyatlarına yansıyor. Dolayısıyla seyahat etmek isteyen vatandaşlarımız da bu artıştan doğrudan etkileniyor. Bugün gelinen noktada hem firmalar hem de yolcular ekonomik anlamda ciddi bir baskı altında” diye konuştu.
‘AKARYAKIT GİDERLERİ SEKTÖRÜ ZORLUYOR’
Devletin atabileceği adımların sektöre nefes aldırabileceğini dile getiren Yeniçıktı, “Akaryakıt üzerindeki ÖTV ve KDV oranlarında yapılabilecek düzenlemeler, yalnızca şehirlerarası yolcu taşımacılığını değil, aynı zamanda turizm, lojistik ve nakliye sektörlerini de olumlu yönde etkileyebilir. Bu alanlar birbiriyle doğrudan bağlantılı olduğu için yapılacak bir iyileştirme zincirleme şekilde maliyetlerin düşmesine katkı sağlayacaktır. Böyle bir adım hem sektör temsilcilerini rahatlatır hem de vatandaşlara daha uygun fiyatlı hizmet sunulmasının önünü açar” dedi.
DEVLET DESTEĞİ ÇAĞRISI
Küresel ölçekte de enerji maliyetlerinde artış yaşandığını hatırlatan Yeniçıktı, “Elbette yalnızca Türkiye’de değil, birçok ülkede akaryakıt kaynaklı maliyet artışları söz konusu. Ancak seyahat, turizm ve lojistik sektörlerinde yaşanan bu artışlar, doğrudan diğer sektörlerin maliyetlerini de tetikliyor. Üretimden dağıtıma kadar geniş bir zinciri etkileyen bu durum, nihayetinde ürün ve hizmet fiyatlarının yükselmesine neden oluyor. Bu da enflasyon üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor. Dolayısıyla ulaşım sektöründe yaşanan maliyet artışlarını sadece bu alanla sınırlı değerlendirmek doğru olmaz; ekonominin geneline yayılan bir etkiden söz ediyoruz” dedi.