ARTAN enflasyon sebebiyle özellikle tarım sektöründe olduğu gibi uzun vadeli alışverişler, ürünü satan veya üreteni para kazanamaz hâle getiriyor. Kazanılmayan para sonucunda borçlar ödenemiyor ve birçok üretici veya işletme batma noktasına geliyor. Konu ile alakalı Ekspres Gazetesi'nden Selim Çelik'e konuşan Ziraat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi eski Başkanı Vural Şahin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.
NAKİT AKIŞI YOK
Şahin, “Tarım sektörü nakit akışının olmadığı, finansman akışının bankalar tarafından karşılanmadığı bir dönemi yaşıyor. Sektör kendi kendini finanse etmeye çalışıyor. Ancak nakit akışı olmadığı için, ürünlerin ortalama vadeleri yani ilacın, gübrenin, fidenin, tohumun, yani çiftçinin üretim alanındaki tüm giderler neredeyse bir yıl vadeli. Vadeli satış ile dönen koca bir sektör var. Vade de ortalama bir yıl. Bu bir yılda insanlar nasıl nakit ihtiyaçlarını karşılayabilirler? Dolayısıyla ortada para dönmüyor. Ne krediye ulaşılıyor ne de paraya ulaşılabiliyor. Tarım sektörü çökmeye gidiyor. Bunun başka bir açıklaması yok. Tarım sektöründe para bitti, nakit akışı bitti. Tarım sektörünü finanse eden kimse yok. Çünkü tarım sektöründe bütün çarklarda çek dönüyor. Nakit dönmüyor. Çekler kırdırılıyor. Ve bu döngünün sonunda batıyorlar” dedi.
FAİZLER VE BORÇLAR ÖDENEMİYOR
“Üretim yapan, satış yapan bir firma ürününü vadeli alıyor. Almış olduğu ürünü nakde çeviremiyor. Ancak ödemesi gereken borçları, faizleri veya hayati ihtiyaçları, geçim giderleri var” diyen Vural Şahin, “Elinde para olmayınca bankalara gidip kredi çekiyor. Kredi çekenler faizlerini ödeyemiyor.
elindeki ürünü yarı pahasına, belki daha düşük miktarlara bozduruyor. Adam bu şekilde borçlarını, harçlarını kaldırmaya çalışıyor. Bu da büyük bir sorun” ifadelerini kullandı.
ELLERİNDEKİ ÜRÜNÜ ZARARINA BOZDURUYORLAR
Şahin, “Şu anda sektörde zirai ilaç bayisi, halcisi, komisyoncusu, ihracatçısı, toptancısı, fidecisi, nayloncusu, her birinin kendisine bir çeki düzen vermesi ve uzun vadeli alışveriş sisteminden kurtulması şart olmuştur. Kurtulamadığı müddetçe krediye girilmek zorunda kalınıyor. Ancak krediye girilince de kredi faizleri işletmelerin kârı kadar ya da kârından daha fazla olduğu için bataklığa çekilmeye devam ediliyor. Tamamen zarar ediyor. Tarım sektöründekiler zarar etmemek için elinde kalan ürünü satmadan daha ucuz miktarla bozdurmak zorunda kalıyor ya da çek yazıyor” dedi.
DÖNEM FAİZLERİ VURDU
Faizlerin işletmeleri zor durumda bıraktığını söyleyen Ziraat Mühendisi Vural Şahin, “Kullanılan kredilerin dönem faizleri geldi. Maalesef geçen ay dönem faizlerine takılanlar oldu. Çok büyük rakamlar ile faize kurban gidenler oldu. Sektörde çok büyük sıkıntı yaşayan komisyoncular, ihracatçılar var. Son dönemde bu sebeplerle konkordato kavramı iyice yaygınlaştı. Bu sebeplerle konkordato alanlar var, çeki yazılanlar var. Yazılan çekler ciddi anlamda, hatta haddinden fazla seviyeye ulaştı. Konkordato o kadar çok ki anlatamam” dedi.
‘DİKEN ÜSTÜNDEYİZ’
“Antalya hali de, Antalya tarımı da diken üstünde” diyen Vural Şahin, “Geçen ay dönem faizinden çıkamayan birkaç büyük firmadan kaynaklı olarak Antalya’da büyük sıkıntılar var. Antalya’da çekler daha da arttı. Bu durumda çeki tahsil edecek kişi de sıkıntıya giriyor. Unutmayalım ki 9. ayda bir dönem faizi daha var. Ve yıl sonunda da bir dönem faizi daha var. 2027 yılının ilk ayında Antalya’da tarım sektörü çok büyük darbe yemiş olarak yeni yıla girebilir. Büyük firmalar, küçük işletmeler batabilir. O yüzden nakit akışının sağlanması şart. İnanılmaz derecede paraya sıkışık bir sektör var. Buna ben de dâhilim” diye konuştu.
‘YILLARCA SÖYLEDİK’
Yapılması gerekenleri de anlatan Şahin, “Bu açık kapanır mı? Çok zor. Kapanması için çok ciddi derecede tarım sektörüne nakit akışı, nakit girişi gerekiyor. Bunun da düşük faizlerle girmesi gerekiyor. Bunu yıllarca söyledik ama maalesef bu sağlanamadı bir türlü. Dolayısıyla herkesin borcu boyunu aştı. Yapılması gereken ne var dersek, uzun vadeli satışların bırakılmasının, bitirilmesinin şart olduğunu söylüyoruz. Ne yazık ki bu, nakit akışına, nakitle satışa, kredi kartı ile satışa ya da bankaların düşük faizli taksitlendirme sistemleri ile ancak ve ancak çözülebilir. Başka çözüm yolu gözükmüyor” ifadelerini kullandı.
‘O DÖNEM BİTTİ’
Vural Şahin sözlerini, “Artık ‘domatesin, biberin dönümünden bu kadar kâr elde ettim’, ‘halde şu fiyata satılıyor’, ‘şu para markette’, ‘falanca para kazanıyor’, ‘kim kâr etti’ diye konuşulan standart dönem bitti. Çünkü nakit yok. Para dönmüyor. Sorun para kazanılmasından çok daha büyük. Bu vadeli sistemden çıkmazsak bu çamurdan kurtulamayız. Bu sektörün bu uzun vadeli alışverişten çıkması lazım. Devletin de bu işi görüp müdahale etmesi, destek vermesi lazım. Yoksa çok sayıda konkordato alınıyor. Konkordato alınınca, konkordato almış şirkete ait çeki olanlar da büyük sıkıntılar yaşıyor” ifadeleri ile sonlandırdı.