Küresel petrol fiyatlarında ve döviz kurunda yaşanan dalgalanmalar akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkilerken, Türkiye’de bu artışların pompaya yansımaması için uygulanan Eşel Mobil Sistemi yeniden devreye alındı. Sistem, akaryakıt fiyatlarındaki artışın vatandaş üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla devreye alınıyor. Eşel Mobil Sistemi’nde, uluslararası piyasalarda petrol fiyatları ya da döviz kuru nedeniyle akaryakıt maliyetleri yükseldiğinde, bu artışın tamamı pompa fiyatlarına yansıtılmıyor. Bunun yerine devlet, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden indirim yaparak fiyatın belirli ölçüde sabit kalmasını sağlıyor.
GEÇİCİ FRENLEME SİSTEMİ
Böylece akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışın önemli bir bölümü vergi düzenlemesiyle dengeleniyor ve vatandaşın ödediği tutar daha sınırlı yükseliyor. Ancak petrol fiyatlarının düşmesi durumunda ise bu kez ÖTV yeniden artırılarak vergi kaybı telafi ediliyor. Akaryakıt fiyatlarının hem küresel enerji piyasalarındaki gelişmelerden hem de döviz kurundan doğrudan etkilendiğini hatırlatan uzmanlar, Eşel Mobil Sistemi’nin bu dalgalanmaların vatandaşa yansımasını sınırlayan geçici bir denge mekanizması olduğunu ifade ediyor.
ÖTV DE TÜKENEBİLİR
1 litre motorinde 13 lira 90 kuruş, bir litre benzinde ise 14 lira 82 kuruş ÖTV bulunuyor. Motorine son gelen 12 liralık zammın 9 lira 33 kuruşu ÖTV’den düşüldü. Bir litre motorindeki 13 lira 90 kuruşluk ÖTV oranından geriye 4 lira 47 kuruş kaldı. Olası yeni zamlarda 4 lira 47 kuruşluk ÖTV de eriyince sonraki artışların tamamı pompaya yansıyacak.
Hal böyle olunca savaşın devam etmesi ya da küresel piyasalardaki dalgalanmaların sona ermemesi durumunda yapılacak her zam doğrudan pompaya yansıyacak. İlk gelen zammın 12 lira olduğu düşünüldüğünde, diğer zamlar da bu oranda gelirse, akaryakıtta indirime gidilen ÖTV miktarının hızlıca tükenebileceği anlamına geliyor.
