Tarım ve Orman Bakanlığı, rakı, viski, cin ve likör başta olmak üzere distile alkollü içkilerin üretim, etiketleme, ambalajlama ve piyasaya arzına ilişkin kuralları yeniden belirledi. 1 Ekim 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan yeni tebliğle rakıdan viskiye, cinden liköre kadar birçok üründe uygulanacak hükümler değişti. Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği (Tebliğ No: 2026/18), yayımlandığı gün yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle 21 Mart 2017 tarihli eski tebliğ yürürlükten kaldırılırken, distile alkollü içkilerin üretiminden depolanmasına, etiketlenmesinden piyasaya sunulmasına kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi.
SİNTETİK ALKOL KULLANILAMAYACAK
Yeni düzenlemeye göre distile alkollü içkilerin üretiminde kullanılan etil alkol ve distilatların yalnızca tarımsal kökenli olması gerekecek. Üretimde sentetik kökenli veya tarımsal kökenli olmayan alkol kullanılamayacak. Bu tür alkollerin hiçbir alkollü içkinin bileşiminde bulunmasına da izin verilmeyecek. Üretimde kullanılan tarımsal etil alkolün ise tebliğin ekinde belirlenen özellikleri taşıması zorunlu olacak.
RAKIDA AROMA VE RENKLENDİRİCİ YASAĞI
Tebliğde rakıya ilişkin özel hükümler de yer aldı. Buna göre rakı ve geleneksel meyve likörlerinde renklendirici, tat verme amaçlı bileşen ve diğer katkı maddeleri kullanılamayacak. Ayrıca bu ürünlerde aroma maddelerinin kullanımına da izin verilmeyecek. Diğer distile alkollü içkilerde kullanılabilecek aroma maddeleri ise Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği ile tebliğde belirlenen şartlara uygun olacak.
ETİKETLERDE ‘BENZER’, ‘TİP’ VE ‘STİL’ GİBİ İFADELERE SINIRLAMA
Yeni düzenlemeyle alkollü içki etiketlerinde tüketiciyi yanıltabilecek kullanımlara da sınırlama getirildi. Tebliğde yer alan alkollü içki kategori adlarını veya coğrafi işaretleri işaret edecek şekilde “benzer”, “tip”, “stil”, “gibi”, “orada üretildiği tarzda”, “patent” ve “aroma” gibi ifadeler ürün etiketinde ve sunumunda kullanılamayacak. Ayrıca herhangi bir ticari marka veya ürünün içeriğini yansıtmayan özel ad, distile alkollü içki adının yerine kullanılamayacak.
KARIŞIM İÇKİLERDE YENİ ETİKET KURALI
Bir veya birden fazla distile alkollü içkinin başka distile içkiler veya tarımsal distilatlarla karıştırılması halinde ürünün temel görüş alanında ‘Distile Alkollü İçki Karışımı’ ibaresi bulunacak. Karışımda yer alan ürünlerin yüzdesi de etikette azalan sırayla gösterilecek. Nihai ürünün hacmen alkol derecesi, bileşimde bulunan distile alkollü içkilerin oranları dikkate alınarak belirlenecek.
‘GELENEKSEL LİKÖR’ İFADESİNE ŞART
Yeni tebliğde “geleneksel likör” ifadesinin kullanımına da şart getirildi. Buna göre hacmen yüzde 100 alkol cinsinden 100 litre alkol için en az 75 kilogram Türkiye’de üretilmiş meyve kullanılması, ürünün karakteristik tadı ve renginin tamamen kullanılan meyveden gelmesi ve üretimde yalnızca beyaz şeker kullanılması halinde “geleneksel likör” ibaresi kullanılabilecek. Bu ifade, ürünün meyve adıyla birlikte etikette yer alabilecek.
‘DRY’ İBARESİNE DÜZENLEME
Rakı ve viski dışındaki, tebliğde belirtilen bazı distile alkollü içkilerin üretiminde şeker ilavesi yapılmamışsa ürün adını desteklemek amacıyla etikette “dry” ibaresi kullanılabilecek. Cin, distile cin, London cin ve likörlere ilişkin özel hükümler ise ayrıca uygulanacak. Şeker kullanımına izin verilen bir distile alkollü içkide şeker kullanılmamış olması halinde etikette “Üretiminde şeker kullanılmamıştır” ifadesine de yer verilebilecek. Bu ifade en fazla 1,2 milimetre punto büyüklüğünde ve cümlenin tamamı aynı renk ve stilde olacak şekilde kullanılabilecek.
YAŞ BİLGİSİNDE EN GENÇ ÜRÜN ESAS ALINACAK
Olgunlaştırılmış alkollü içkilerin etiketlerinde olgunlaştırma, eskitme, yaşlandırma veya yıllandırma sürelerine yer verilebilecek. Harmanlanmış ürünlerde ise bu süre belirtilirken harmanda bulunan en genç ürünün süresi esas alınacak.
KURŞUN BAZLI KAPSÜL VE FOLYOYA YASAK
Yeni düzenleme ambalajlama kurallarını da kapsıyor. Distile alkollü içkiler, kurşun bazlı kapsül veya folyo ile kaplanmış kapatma cihazlarının kullanıldığı kaplarda satışa hazır halde tutulamayacak ve piyasaya sunulamayacak.
ESKİ TEBLİĞ YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI
Yeni düzenlemeyle 21 Mart 2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Distile Alkollü İçkiler Tebliği (Tebliğ No: 2016/55) yürürlükten kaldırıldı. Yeni tebliğ, distile alkollü içkilerin tanımları ve özelliklerinin yanı sıra üretim, işleme, depolama, taşıma, muhafaza, ambalajlama, etiketleme ve piyasaya arzına ilişkin hükümleri yeniden belirledi.
İŞLETMELERE 1 TEMMUZ 2027'YE KADAR SÜRE
Tebliğin yayımından önce faaliyet gösteren gıda işletmecilerine yeni hükümlere uyum sağlamaları için 1 Temmuz 2027 tarihine kadar süre tanındı. İşletmeler bu tarihe kadar yeni hükümlere uyum sağlamak zorunda olacak. Uyum süreci tamamlanana kadar yürürlükten kaldırılan eski tebliğin hükümleri uygulanmaya devam edecek. Öte yandan tebliğin yayımlandığı tarihten önce piyasaya arz edilmiş veya ithalat resmi kontrolleri tamamlanmış ürünlerin, yayım tarihinden itibaren 18 ay boyunca piyasada bulunmasına izin verilecek. Yeni düzenlemeye aykırı hareket edenler hakkında ise 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında idari yaptırım uygulanacak.
