Basın İlan Kurumu (BİK), resmi ilan ve reklamların yayım sürecinde süreli yayınların uyması gereken yasal kurallar ve teknik detaylar hakkında sektör temsilcilerini bilgilendirmek amacıyla Antalya’da kapsamlı bir eğitim programı düzenledi. Antalya Esnaf ve Sanatkarlar Odalar Birliği (AESOB) Toplantı Salonu’nda gerçekleştirilen Uygulamalı Mevzuat Eğitimi’nde, basın işletmelerine bilgiler aktarıldı.
Basın İlan Kurumu yetkilileri tarafından gerçekleştirilen sunumlarda; kurumun yönetim yapısı, resmi ilan yayım şartları ve güncel mevzuat hükümleri detaylı bir şekilde ele alındı. Eğitim kapsamında, hem basılı gazetelerin hem de internet haber sitelerinin usulüne uygun ilan yayımı, dijital dönüşüm süreci ve yasal ödevleri hakkında katılımcılara teknik bilgiler aktarıldı.
‘SÜREÇ SON DERECE DİNAMİK’
Eğitim programında konuşan Basın İlan Kurumu Bölge Müdürü Mevlüt Uluçamlıbel, medya sektörünün özellikle internet haber sitelerinin sisteme dahil olmasıyla birlikte büyük bir devinim kazandığını belirtti. Sürecin son derece dinamik olduğunu vurgulayan Uluçamlıbel, şu ifadeleri kullandı: “Sürekli güncellenen ve internet haber sitelerinin devreye girmesiyle her gün yeni gelişmelerin yaşandığı bir alandayız. Kurum olarak bizler de bu değişimleri anlık takip ediyor ve mevzuatımızı günün şartlarına uygun hale getiriyoruz. Gerçekleştirdiğimiz bu eğitimlerin, yeni süreçlerin doğru anlaşılması ve verimli şekilde yönetilmesi adına çok faydalı sonuçlar doğuracağına inanıyoruz.”
BİK HAKKINDA BİLGİLENDİRME
Basın İlan Kurumu’nun (BİK) sektörel rolü ve mali yapısı hakkında önemli değerlendirmelerde bulunan Denetim ve İlan Müdürlüğü Şefi Selen Efe “195 sayılı Kanun ile kurulan Basın İlan Kurumu (BİK), kamu tüzel kişiliğine sahip bir idare olmasının yanı sıra, merkezi bütçeden pay almadan kendi kaynaklarını yaratan özerk mali yapısıyla dikkat çekmektedir. Tüm giderlerini resmi ilan ve reklamlardan elde ettiği komisyonlarla karşılayan Kurum; basın sektörü üzerinde düzenleyici, denetleyici ve destekleyici bir rol üstlenmektedir. BİK'in yönetim yapısı; basın temsilcileri, bağımsız üyeler ve Cumhurbaşkanlığı tarafından görevlendirilen isimlerden oluşan 42 kişilik "üç sacayağı" formundaki Genel Kurul ve bu kararları icra eden Yönetim Kurulu’ndan teşekkül etmektedir. Kurumun temel misyonu olan resmi ilan ve reklam aracılığı, günümüzde dijital dönüşümle birlikte yeni bir boyut kazanmıştır. 1 Nisan 2023 itibarıyla internet haber sitelerinin süreli yayın statüsüne geçmesiyle birlikte, dijital mecralar da resmi ilan sistemine dahil edilmiştir” dedi.
‘2025’TE 187 BİN İLAN YAYIMLANDI’
Sektöre sağlanan maddi desteklerin boyutuna ilişkin verileri paylaşan Selen Efe, “2025 yılı verilerine göre; sistemde kayıtlı 659 gazete ve 357 internet haber sitesi olmak üzere toplam 2 bin 173 yayın üzerinden yaklaşık 187 bin resmi ilan yayınlanmıştır. Bu süreçte basına aktarılan kamu kaynağı 2025 yılında 6 milyar liraya ulaşırken, son 5 yıldaki toplam destek miktarı 13 milyar lirayı aşmıştır. Türkiye'nin yüksek haber okuma oranları ise internet sitelerindeki 99 milyar tekil ziyaretçi sayısı ve 406 milyonluk basılı yayın tirajı ile verilere yansımıştır. Sadece bir ilan aracısı olmayan BİK, elde ettiği gelirleri basın çalışanlarının refahı ve sektörün gelişimi için de kullanmaktadır. Bu kapsamda basın çalışanlarına faizsiz borç para, basın derneklerine ise geri ödemesiz nakdi yardımlar sağlanmaktadır; nitekim 2025 yılında sosyal yardımlar için ayrılan tutar 60 milyon liraya yaklaşmıştır. Mevzuat açısından ilanları "resmi ilan", "resmi reklam" ve "özel ilan" olarak üç kategoride sınıflandıran Kurum, tüm işleyişini şeffaflık ilkesi gereği bik.gov.tr ve ilan.gov.tr üzerinden yayınladığı yönetmelik ve tebliğler çerçevesinde yürütmektedir. Özellikle Yönetim Kurulu tebliğleri, sektördeki hızlı değişimlere anlık müdahale imkanı tanıyan en güncel hukuki dayanaklar olarak öne çıkmaktadır” dedi.
BORCUNU ÖDEYEN VATANDAŞA "UNUTULMA HAKKI" KOLAYLIĞI
Resmi ilanlarda yer alan borçlu bilgilerinin, borç ödendikten sonra dijital mecralardan kaldırılmasına yönelik süreçlere de açıklık getirildi. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında vatandaşlardan gelen "borcum bitti ancak ismim internette hâlâ borçlu görünüyor" şikayetlerine değinilen açıklamada, bu durumdaki kişilerin mahkeme süreciyle uğraşmadan hızlı sonuç alabileceği vurgulandı. Vatandaşların, Kurumun resmi web sitesindeki KVKK formunu doldurarak başvuruda bulunmaları halinde; bölge müdürlükleri koordinasyonunda ilanların ilgili kısımlarının kapatılacağı veya güncelleneceği bildirildi.
Öte yandan, ilanlara yönelik gelebilecek olası yargı kararlarına da dikkat çekilerek, erişim engelleme kararlarının uygulanmasının hukuki bir zorunluluk olduğu hatırlatıldı. İlanlarla ilgili doğrudan mahkeme kararı tebliğ edilmesi durumunda, yayıncıların bölge müdürlüklerini haberdar ederek gerekli kaldırma işlemini yapabileceği ifade edildi. Bu yöntemle, hem resmi arşivlerin korunması hem de vatandaşın dijital dünyadaki haklarının gözetilmesi arasında bir denge kurulması hedefleniyor.
KRİTİK DÜZENLEMELER PAYLAŞILDI
Süreli yayınlarda görev yapan fikir işçilerinin hakları ve içerik üretimindeki teknik detaylara ilişkin açıklamalarda bulunan Denetim ve İlan Müdürlüğü Şefi Görkem Solmaz, “Basın İlan Kurumu (BİK), süreli yayınlarda istihdam edilen fikir işçilerinin çalışma koşulları ve içerik üretim standartlarına ilişkin kritik düzenlemeleri paylaştı. Yeni kriterlere göre, iletişim fakültesi mezunları ile iletişim alanında lisansüstü eğitim alanlar doğrudan 'kıdemli' statüsünde kadroya dahil edilirken; diğer branş mezunları ve meslek lisesi çıkışlılar için 6 ile 12 ay arasında değişen çalışma şartları aranıyor. Yazarlar ve engelli personel ise kıdem ve ikamet şartından muaf tutularak sektörde esneklik sağlanıyor. Eğitim hayatı devam eden gençler için de net sınırlar çizilerek; örgün öğretim öğrencilerinin kadroda yer alamayacağı, ancak ikinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinin istihdam edilebileceği vurgulanıyor. Dijitalleşen medya düzeninde teknik takip ve şeffaflık ön plana çıkarılırken, İlanbis sistemi üzerinden yapılacak beyanlar için '3 iş günü' kuralı getirildi” dedi.
‘İSİM BİREBİR AYNI OLMALI’
Haberlerin güvenilirliği ve telif haklarının korunması noktasında 'mahreç' kullanımı en kritik başlıklar arasında yer aldığını belirten Görkem Solmaz, “Personel giriş-çıkışları, unvan değişiklikleri, vergi ve sigorta tahakkuklarının bu süre zarfında sisteme işlenmesi zorunlu tutulurken, teknik hataların önüne geçilmesi adına aynı gün içerisinde aynı kişiyle ilgili birden fazla işlem yapılmaması gerekiyor. Ayrıca, ilan ve reklam desteği alan yayınların niteliğini korumak amacıyla içeriklerin 3’te 2’sinin genel haberlerden oluşması ve toplam içeriğin en az 6’da 1’inin kadrolu fikir işçileri tarafından üretilen 'özgün haber' olması şartı aranıyor. Haberlerin güvenilirliği ve telif haklarının korunması noktasında 'mahreç' kullanımı en kritik başlıklar arasında yer alıyor. Özgün içeriklerde haberi yapan fikir işçisinin isminin İlanbis sistemindeki kaydıyla birebir aynı şekilde yer alması gerekirken, editör isminin kaynak olarak gösterilmesi kural ihlali sayılıyor. Alıntı haberlerde ise katı sınırlamalar mevcut; bir yayındaki toplam içeriğin sadece yüzde 10’u alıntı olabiliyor ve bu alıntıların orijinal haberin yüzde 30’unu geçmemesi gerekiyor. Aynı imtiyaz sahibine ait farklı mecraların birbirinin kopyası içeriklerle yayın yapması 'benzerlik' kuralı ile engellenirken, kadrolu yazarların da en az 7 günde bir güncel yazılarıyla sisteme katkı sunması zorunlu tutuluyor” diye konuştu.
Basın İlan Kurumu (BİK) tarafından düzenlenen eğitim toplantısı, sektör temsilcilerinin sorularının yanıtlandığı bir bölümle sona erdi. Toplantıda; dijital baskı standartları, haber içeriklerinin arşivlenme zorunluluğu ve internet haber sitelerinin resmi ilan hakkı kazanma süreçlerine dair önemli açıklamalar yapıldı.
BASKI TEKNOLOJİLERİNDE MASAÜSTÜ SINIRI
Sanayi tipi dijital baskı makinelerine yönelik kriterlerin sorulması üzerine yetkililer, teknolojik kısıtlamadan ziyade kullanım amacına odaklandıklarını belirtti. Yapılan açıklamada, yönetmelik çerçevesinde marka veya model ayrımı yapılmaksızın ofset makineleri ve sanayi tipi tüm cihazların uygun görüldüğü, ancak masaüstü baskı makinelerinin kapsam dışı bırakıldığı vurgulandı.
HABER KALDIRMA YERİNE ‘ARŞİVLEME’ MODELİ
Haber içeriklerinin yayından kaldırılmasına ilişkin gelen bir soru üzerine, yönetmeliğin içerik bütünlüğü konusundaki katı tutumu hatırlatıldı. Tüm haber içeriklerinin en az 2 yıl boyunca erişilebilir olması ve silinmemesi gerekmektedir. Mahkeme kararı, erişim engeli veya lokasyon bazlı spesifik teknik problemler durumunda içerikler yayından kaldırılabilir. Zaruri durumlarda içerik tamamen silinmemeli; Bölge Müdürlüğü’ne bilgi verilerek arşive alınmalıdır. Bu içerikler, denetimler sırasında arşiv ekranından kuruma beyan edilmek zorundadır.
YENİ İNTERNET HABER SİTELERİ İÇİN ‘İKİ KATI’ KURALI
1 Nisan 2023’te yürürlüğe giren yönetmelikle birlikte dijital mecralara geçiş süreci de netleşti. Mevcut gazetelerin haklarının korunduğu belirtilirken, sektöre yeni giren internet haber siteleri için "nitelik" vurgusu yapıldı. İstisnai maddeden yararlanarak resmi ilan hakkı kazanmak isteyen yeni mecraların, daha yüksek standartları karşılaması gerekiyor:
Kadro ve Trafik Şartı: Resmi ilan hakkı kazanılmasına rağmen, nitelikli yayıncılığın ispatı için kadro ve trafik şartlarının belirli bir süre iki katı olarak uygulanması zorunludur.
24 Ay Taahhüdü: Örneğin, 6 ayda hak kazanan bir site, toplamda 24 ayı doldurana kadar 6 yerine 12 personel istihdam etmek zorundadır.
Kesin Sonlanma Riski: Personel sayısının bu süreçte belirlenen sınırın altına düşmesi durumunda, ek gösterge indirimi yerine doğrudan ilan yayınlama hakkının sonlandırılacağı uyarısı yapıldı.
Toplantının son bölümünde, ilan hakkı için 100 üzerinden en az 75 puan eşiğinin aşılması gerektiği ve Reklam Kurulu ile koordineli şekilde belediye ve resmi haber sitelerinin takibinin titizlikle sürdürüldüğü ifade edildi.
