Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) Faaliyetleri Araştırması’na göre, Türkiye genelinde Ar-Ge harcamaları 980 milyar 428 milyon TL’ye yükseldi. Antalya, Isparta ve Burdur’un dahil olduğu bölgede ise Ar-Ge harcamaları 17 milyar 746 milyon 998 bin 158 TL olarak kayıtlara geçti.
Türkiye’de araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelik harcamalar 2025 yılında önemli ölçüde arttı. TÜİK verilerine göre, gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon TL artarak 980 milyar 428 milyon TL’ye ulaştı. Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı da 2024 yılında yüzde 1,46 iken 2025 yılında yüzde 1,55’e yükseldi.
ANTALYA, ISPARTA VE BURDUR’UN AR-GE HARCAMASI 17,7 MİLYAR TL
Antalya, Isparta ve Burdur illerinin dahil olduğu bölgede 2025 yılı toplam Ar-Ge harcaması 17 milyar 746 milyon 998 bin 158 TL oldu. Bölgedeki araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ayrılan kaynak, Türkiye genelinde artan Ar-Ge yatırımlarının bölgesel dağılımını da ortaya koydu.
AR-GE HARCAMALARINDA ŞİRKETLER İLK SIRADA
Türkiye genelindeki Ar-Ge harcamalarının yüzde 65’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından gerçekleştirildi. Yükseköğretimin payı yüzde 30,3, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı ise yüzde 4,7 oldu. Harcamalar içerisinde personel giderleri yüzde 58,8 ile en büyük kalemi oluşturdu.
Ar-Ge harcamalarının finansmanında da şirketler ilk sırada yer aldı. 2025 yılında toplam harcamaların yüzde 52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından karşılanırken genel devletin payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1 oldu.
317 BİNİ AŞKIN KİŞİ AR-GE PERSONELİ OLARAK ÇALIŞTI
TÜİK verilerine göre, 2025 yılında Türkiye genelinde tam zaman eşdeğeri cinsinden toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak görev yaptı. Bu personelin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde, yüzde 3’ü ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda çalıştı.
Kadın Ar-Ge personelinin sayısı 108 bin 453’e ulaşırken kadınların toplam Ar-Ge personeli içindeki payı yüzde 34,1 olarak hesaplandı. Ar-Ge personelinin eğitim durumuna bakıldığında ise yüzde 40,6’sının lisans, yüzde 31’inin doktora veya eşdeğeri, yüzde 19,4’ünün yüksek lisans mezunu olduğu görüldü.
AR-GE HARCAMALARINDA İSTANBUL VE ANKARA ÖNE ÇIKTI
İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması’nın ikinci düzeyine göre, 2025 yılında en fazla Ar-Ge harcaması yüzde 31,8 ile İstanbul’da gerçekleşti. İstanbul’u yüzde 30 ile Ankara, yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’nın yer aldığı bölge izledi.
İmalat sanayisindeki Ar-Ge harcamalarında ise yüksek teknoloji faaliyetleri yürüten girişimler yüzde 47,7 ile ilk sırada yer aldı. Ayrıca dolaylı Ar-Ge teşviklerinin mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcamaları içerisindeki payı, 2015’te yüzde 14,8 iken 2025 yılında yüzde 26,5’e yükseldi.
