Kalın çoraplar giyiyor, battaniyenin altına giriyor, hatta sıcak bir ortamda bulunmanıza rağmen ayaklarınızı bir türlü ısıtamıyor musunuz? Özellikle bu durum sık sık tekrarlanıyorsa yalnızca soğuk havaya bağlamak doğru olmayabilir. Çünkü sürekli soğuk kalan ayaklar, kan dolaşımından kansızlığa, tiroit bezinin çalışma düzeninden sinir sistemiyle ilgili sorunlara kadar farklı sağlık problemlerinin işareti olabilir. Üstelik ayaklardaki soğukluğa eşlik eden bazı belirtiler, vücudun verdiği önemli uyarılar arasında yer alıyor.
Hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte ayakların üşümesi oldukça yaygın bir durum. Vücut, soğuk havalarda iç organların sıcaklığını koruyabilmek için el ve ayak gibi uç bölgelere giden kan akışını azaltabiliyor. Ancak ortam sıcak olduğu hâlde ayakların sürekli soğuk kalması, ısınmak için farklı yöntemler denenmesine rağmen şikâyetin geçmemesi veya zamanla başka belirtilerin ortaya çıkması üzerinde durulması gereken bir durum olarak değerlendiriliyor.
SOĞUK AYAKLARIN ARDINDA HANGİ SAĞLIK SORUNLARI OLABİLİR?
Ayakların sürekli soğuk olması tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Ancak bazı sağlık sorunları bu şikâyetin ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilir. İşte ayak üşümesinin altında bulunabilecek 5 önemli neden:
1. KAN DOLAŞIMINDAKİ SORUNLAR
Ayakların yeterince ısınmamasının önemli nedenlerinden biri kan dolaşımının etkilenmesidir. Özellikle bacak damarlarında daralma meydana geldiğinde ayaklara ulaşan kan miktarı azalabilir. Bu durum soğukluk hissinin yanı sıra yürürken baldırda ağrı veya kramp oluşmasına, ayaklarda renk değişikliğine ve bazı durumlarda iyileşmeyen yaralara neden olabilir. Dinlenmeyle azalan ancak yürümekle yeniden başlayan bacak ağrıları özellikle dikkate alınmalıdır.
2. KANSIZLIK VÜCUDUN ISI DENGESİNİ ETKİLEYEBİLİR
Demir eksikliği başta olmak üzere farklı nedenlerle gelişen kansızlık, kanın oksijen taşıma kapasitesini düşürebilir. Bu durum bazı kişilerde ellerde ve ayaklarda soğukluk hissiyle kendini gösterebilir. Sürekli halsizlik, çabuk yorulma, baş dönmesi, soluk görünüm ve çarpıntı da kansızlığa eşlik edebilen belirtiler arasındadır. Özellikle açıklanamayan üşüme ve yorgunluk birlikte yaşanıyorsa kan değerlerinin değerlendirilmesi gerekebilir.
3. TİROİT BEZİNİN YAVAŞ ÇALIŞMASI
Vücudun metabolizma hızını düzenleyen tiroit hormonlarının yeterince üretilememesi, kişinin soğuğa karşı daha hassas olmasına yol açabilir. Tiroit bezinin yavaş çalıştığı durumlarda yalnızca ayaklarda değil, vücudun genelinde üşüme görülebilir. Kilo alma, kabızlık, cilt kuruluğu, saç dökülmesi ve sürekli yorgunluk da bu tabloya eşlik edebilir.
4. DİYABET VE SİNİR HASARI
Diyabet, zaman içerisinde ayaklardaki sinirleri etkileyerek his kaybına veya farklı duyusal şikâyetlere neden olabilir. Sinir hasarı gelişen kişilerde ayaklarda uyuşma, karıncalanma, yanma ve soğukluk hissi ortaya çıkabilir. Hatta bazı kişilerde ayaklar dokunulduğunda normal sıcaklıkta olmasına rağmen buz gibi hissedilebilir. Bu nedenle özellikle diyabet hastalarının ayaklarındaki his değişikliklerini önemsemesi gerekiyor.
5. RAYNAUD FENOMENİ
Soğuk hava veya stres nedeniyle el ve ayak parmaklarındaki küçük damarların geçici olarak daralmasıyla ortaya çıkan Raynaud fenomeni de ayak üşümesinin nedenleri arasında bulunuyor. Bu durumda parmaklarda önce beyazlaşma, ardından mavimsi veya mor renk değişikliği, yeniden ısınırken ise kızarma görülebiliyor. Uyuşma, karıncalanma ve ağrı da tabloya eşlik edebiliyor.
AYAKLARINIZIN NE ZAMAN ÜŞÜDÜĞÜ ÖNEMLİ!
Ayak üşümesinin hangi koşullarda ortaya çıktığı, sorunun kaynağı hakkında önemli ipuçları verebilir. Yalnızca soğuk havalarda yaşanan üşüme ile evin içinde, yatarken veya sıcak bir ortamda bile devam eden soğukluk aynı şekilde değerlendirilmemeli.
Özellikle tek ayakta belirginleşen soğukluk, diğer ayağa göre renk farklılığı veya ağrı bulunması daha dikkatli değerlendirme gerektiriyor. Ayrıca ayaklar dokunulduğunda gerçekten soğuk mu, yoksa kişi yalnızca soğukluk mu hissediyor sorusu da önemli. Çünkü dolaşım sorunlarında ayakların gerçek sıcaklığı düşebilirken sinir hasarında normal sıcaklıktaki ayaklarda bile soğukluk hissedilebiliyor.
FARKINDA OLMADAN YAPTIĞINIZ ALIŞKANLIKLAR ÜŞÜMEYİ ARTIRABİLİR!
Günlük yaşamda farkında olmadan yapılan bazı hatalar da ayakların daha fazla soğumasına katkıda bulunabilir. Uzun süre aynı pozisyonda oturmak, gün boyunca yeterince hareket etmemek, ayakları sıkan ayakkabılar giymek ve sigara kullanmak dolaşım sağlığını olumsuz etkileyebilir.
Özellikle sigara kullanımı damarların daralmasına ve dolaşımın bozulmasına zemin hazırlayabilir. Hareketsiz geçirilen uzun saatler de bacaklardaki kan dolaşımını olumsuz etkileyebilir. Gün içerisinde kısa yürüyüşler yapmak, ayakları sıkmayan ayakkabılar tercih etmek ve düzenli hareket etmek bu açıdan önem taşıyor.
SICAK SU TORBASI KULLANANLAR DİKKAT!
Ayakları bir an önce ısıtmak isteyenlerin başvurduğu yöntemlerden biri sıcak su torbası kullanmak. Ancak bu yöntem herkes için güvenli olmayabilir. Özellikle diyabete bağlı sinir hasarı veya his kaybı yaşayan kişiler, sıcaklığı yeterince algılayamayabilir. Bu durum fark edilmeden yanık oluşmasına neden olabilir.
Ayakları çok sıcak suya sokmak, doğrudan ısıtıcıya yaklaştırmak veya sıcak su torbasını çıplak tene temas ettirmek yerine ılık ortamda yavaşça ısıtmak daha güvenlidir. Ayakların kuru tutulması ve uygun kalınlıkta çorap kullanılması da önem taşıyor.
BU BELİRTİLER VARSA İHMAL ETMEYİN!
Ayaklardaki soğukluğa bazı şikâyetler eşlik ediyorsa sağlık kontrolünü ertelememek gerekiyor. Özellikle şu belirtiler dikkatle takip edilmeli:
Ayaklarda sürekli uyuşma ve karıncalanma
Yürürken ortaya çıkan baldır veya bacak ağrısı
Parmaklarda beyazlaşma, morarma ya da belirgin renk değişikliği
Geçmeyen yanma ve batma hissi
Ayaklarda iyileşmeyen yaralar
Bir ayağın diğerine göre belirgin şekilde daha soğuk olması
Nedeni açıklanamayan halsizlik ve sürekli yorgunluk
Özellikle bir ayağın aniden soğuması, soluklaşması veya morarması; şiddetli ağrı, hissizlik ya da hareket kaybıyla birlikte görülüyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekiyor. Bu belirtiler ciddi bir dolaşım probleminin işareti olabilir.
SÜREKLİ ÇORAP GİYMEK ÇÖZÜM OLMAYABİLİR!
Ayakların sıcak tutulması, düzenli hareket edilmesi, sigaradan uzak durulması ve ayak sağlığına uygun ayakkabı tercih edilmesi günlük yaşamda alınabilecek önlemler arasında yer alıyor. Ancak sürekli tekrarlayan ayak üşümesini yalnızca kalın çoraplarla gidermeye çalışmak doğru değil.
Şikâyetin nedenini belirlemek için hekim muayenesi önem taşıyor. Gerekli görüldüğünde kan sayımı, demir düzeyleri, tiroit hormonları ve kan şekeri ölçümleri yapılabiliyor. Dolaşım sorunu şüphesinde ise damarların değerlendirilmesine yönelik incelemeler istenebiliyor.
Ayakların zaman zaman üşümesi her zaman bir hastalık anlamına gelmiyor. Ancak sıcak bir ortamda bile bir türlü ısınmayan, sık sık uyuşan, rengi değişen veya ağrıyan ayaklar ihmal edilmemeli. Çünkü bazen günlük yaşamın sıradan bir parçası gibi görülen ayak üşümesi, vücudun daha yakından incelenmesi gerektiğini gösteren önemli bir işaret olabiliyor.
