Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, babasının yanında 18 yaş altında geçen hizmete dayanarak emeklilik aylığı bağlayan kararı yasaya aykırı bulup bozdu. Yüksek Mahkeme; fiili çalışmanın bordrolarla tereddütsüz ortaya konulmadığını ve 25 yıllık sigortalılık süresinin gözetilmediğine dikkat çekti.
Mart 2023’te EYT düzenlemesinin yasalaşmasıyla birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu’nun kapını çalan emekli adayı, hayatının şokunu yaşadı. SGK, 18 yaşından önce babasının yanında çalıştığı için bu dönemin hesaplamalara dahil edilemeyeceği gerekçesiyle emekli maaşı bağlamadı. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin yolunu tutan EYT mağduru, 12.05.1998-25.07.1998 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında 68 günlük 4/a hizmetinin olduğunu ancak bu dönemin SGK tarafından dikkate alınmadığını dile getrdi. Prim yıllarını sıralayan davacı, 12.05.1998 ile 25.07.1998 tarihleri arasındaki hizmetinin babasının yanında geçtiği gerekçesi ile davalı Kurumca tahsis talebinin reddedildiğini belirterek emeklilik hakkının verilmesini talep etti.
Davalı SGK avukatı ise davacının 60 yaş 7000 gün prim ödeme gün sayısının bulunmaması nedeniyle tahsis talebine göre aylık bağlanamadığını ifade etti. Davacının her ne kadar 12.05.1998 tarihinde işe girişi mevcut ise de baba veya anasına ait iş yerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkan bulunmadığına dikkat çekti. Bu nedenle 18 yaş altında geçen hizmetlerin dikkate alınmadığını, 506 sayılı Kanun’un 11.12.1981 tarihli 2564 sayılı Kanun ile değiştirilen 60/G maddesinde 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edileceği şeklinde düzenlendiğini hatırlattı. 506 sayılı Kanun’un 54. maddesine göre, 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil edilmiş olanların 18 yaşından küçük olsalar bile ilk defa çalıştıkları tarihin sigorta başlangıcı olarak kabul edildiğini vurguladı.
Davacının sigortalılık başlangıç tarihi olarak 12.05.1998-25.07.1998 tarihleri arası hizmetlerinin tespitini talep etmekte ise de dava dilekçesinde bahsi geçen işe giriş bildirgesinin varlığı çalışmanın gerçek ve fiili olduğunun kanıtı olmadığını öne sürdü. Kurum kayıtlarında çalışmaya ilişkin aylık bildirge ve bordronun bulunmadığını, 12.05.1998-25.07.1998 tarihi çalışmaya başlangıç teşkil edemeyeceğini, bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığının yeterli olmadığını belirterek davanın reddini istedi. Mahkeme; davanın kabulüne; davacının tahsis talep tarihi olan 03.03.2023 tarihi itibariyle yaşlılık aylığına hak kazandığının ve davacıya 01.04.2023 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı ödenmesi gerektiğinin tespitine hükmetti. SGK avukatı kararı istinafa taşıdı. Bölge Adliye Mahkemesi, itirazı reddetti. SGK kararı temyiz edince dava dosyası Yargıtay 10. Hukuk Dairesi gündemine geldi.
Eksik inceleme ile karar verilmiş
Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulması gerektiğinin vurgulandığı Yargıtay kararında; davacı ile dava dışı iş verenin baba-oğul olduğu hatırlatıldı. Davacı adına M. Ö. unvanlı 58076 sicil no.lu iş yerinden 12.05.1998 tarihinde işe başladığına dair bildirgenin 11.06.1998 tarihinde Kuruma verildiği, anılan işyerinden 12.05.1998 -25.07.1998 tarihleri arasında 68 gün bildiriminin bulunduğu, buna karşılık 58076 sicil numaralı işyerinin sicil bilgileri ile dönem bordrolarının ibraz edilmediği dile getirildi. Dosya kapsamında davacının babası yanındaki çalışmalarının fiili çalışmaya dayalı olup olmadığı konusunda eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğunun altı çizildi. Kararda şöyle denildi: ‘’ Bu nedenle Mahkemece, davacının 12.05.1998 – 25.07.1998 tarihleri arasında çalışma iddiasının olduğu iş yerine ait dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurulmalı, tanıkların hizmet cetvelleri davalı Kurumdan istenerek çalışma süreleri tam olarak belirlenmelidir. Bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davacının çalıştığını iddia ettiği işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilmeli. Çalışmanın niteliği ile süresi yönünde yöntemince beyanlarının alınması suretiyle davacının çalışma iddiası hakkında toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek çalışma olgusu tereddütsüz şekilde ortaya konulmalıdır. Kabule göre de; davacının 506 sayılı Kanun’un 11.12.1981 tarihli 2564 sayılı Kanun ile değiştirilen 60/G maddesi kapsamında sigortalılık başlangıcı 11.08.1999 tarihi olup, tahsis talep koşullarının da bu tarihe göre belirlenmesi gerekirken 25 yıl sigortalılık süresinin 11.08.2024 tarihi itibariyle tamamlandığı gözetilmeksizin 01.04.2023 tarihli tahsis talebine istinaden aylık bağlanması yönündeki değerlendirme de hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir. Temyiz olunan ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına oy birliği ile karar verildi.’’





