Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2026 yılı Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, çocukların dijital dünyada karşı karşıya kaldığı riskleri gözler önüne serdi. Araştırmaya göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 92,7'si internet kullanırken, yüzde 10,2'si siber zorbalığa maruz kaldı. Zorbalığa uğrayan çocukların yüzde 80,3'ü kırıcı ve incitici mesajlarla karşılaştığını bildirdi.
TÜİK, çocukların teknoloji kullanım alışkanlıklarını, dijital platformlardaki davranışlarını ve internet ortamında yaşadıkları sorunları inceleyen 2026 yılı araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Önceki araştırmalarda 6-15 yaş grubunu kapsayan çalışma, bu yıl 6-17 yaş grubuna genişletildi. Araştırmaya ilk kez üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalık göstergeleri de dahil edildi.
ÇOCUKLARIN YÜZDE 80'İ TELEFON KULLANIYOR
Araştırma sonuçlarına göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1'i cep telefonu veya akıllı telefon kullanıyor. Yaş grupları arasındaki farklılık da dikkat çekti. Telefon kullananların oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 89,8 olarak belirlendi. Telefon sahibi olan veya telefon kullanan çocukların yüzde 97,4'ü cihazlarını düzenli olarak kullandığını ifade etti. Küçük yaş grubunda telefonun en yaygın kullanım amacı yüzde 73,3 ile oyun oynamak olurken, 11-17 yaş grubunda yüzde 87,8 ile internette gezinmek ilk sıraya yerleşti. Çocukların telefon alışkanlıklarına ilişkin bir diğer dikkat çekici veri ise cihaz kontrol sıklığı oldu. Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 37,8'i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtti.
İNTERNETTE GÜNDE İKİ SAATTEN FAZLA VAKİT GEÇİRİYORLAR
Çocukların dijital dünyayla kurduğu ilişkinin boyutunu ortaya koyan araştırmada, internet kullanım oranı yüzde 92,7 olarak kaydedildi. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6'ya, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 96,9'a ulaştı. Düzenli internet kullanan çocukların yüzde 53'ü hafta içi, yüzde 63,4'ü ise hafta sonunda günde en az iki saatini internette geçiriyor. İnternetin en yaygın kullanım amacı yüzde 86,2 ile video izlemek oldu. Video izlemeyi yüzde 80,3 ile ders çalışma, ödev veya sunum hazırlama, yüzde 75,1 ile sosyal medya kullanımı takip etti.
SOSYAL MEDYADA ERKEK ÇOCUKLAR ÖNDE
Sosyal medya kullanan çocukların toplam oranı yüzde 69,8 olarak açıklandı. Cinsiyete göre yapılan değerlendirmede erkek çocukların yüzde 71,4'ünün, kız çocukların ise yüzde 68,1'inin sosyal medya platformlarında bulunduğu görüldü. Yaş ilerledikçe sosyal medya kullanımının belirgin şekilde arttığı da araştırmaya yansıdı. Buna göre 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2 olan kullanım oranı, 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4'e yükseldi.
ERKEK ÇOCUKLAR DAHA FAZLA DİJİTAL OYUN OYNUYOR
Çocukların yüzde 68,1'i dijital oyun oynadığını belirtirken, erkek çocuklarda bu oran yüzde 77,4, kız çocuklarda yüzde 58,2 olarak hesaplandı. Düzenli oyun oynayan çocukların en çok tercih ettiği tür ise yüzde 48,1 ile macera ve aksiyon oyunları oldu. Strateji ve taktik oyunları yüzde 44,5, spor oyunları ise yüzde 41,6 ile sıralandı. Oyun alışkanlıklarının günlük yaşama etkisi de araştırmada yer aldı. 6-10 yaş grubundaki çocukların yüzde 34,7'si fazla oyun oynamanın sorumluluklarını aksattığını düşünürken, 11-17 yaş grubunda yüzde 34,5'lik kesim ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadığını düşündüğünü ifade etti.
EKRAN SÜRESİ KİTAP OKUMA ALIŞKANLIĞINI AZALTIYOR
Çocukların ekran karşısında geçirdiği zamanın sosyal ve akademik yaşamlarına etkileri de dikkat çekti. Araştırmaya katılan çocukların yüzde 48,3'ü ekran süresi nedeniyle daha az kitap okuduğunu belirtti. Daha az ders çalıştığını söyleyenlerin oranı yüzde 42,2 olurken, yüzde 33'ü ailesiyle daha az vakit geçirdiğini ifade etti. Çocukların yüzde 26,8'i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüştüğünü ve oyun oynadığını, yüzde 25,4'ü ise daha az uyuduğunu bildirdi.
YAPAY ZEKA KULLANIMI YÜZDE 63'E ULAŞTI
Araştırmada ilk kez ele alınan üretken yapay zeka kullanımına ilişkin veriler de açıklandı. Buna göre 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63'ü üretken yapay zeka araçlarından yararlanıyor. Kız çocuklarında kullanım oranı yüzde 65,5, erkek çocuklarında ise yüzde 60,6 oldu. Yapay zekanın kullanım amaçları arasında yüzde 88,1 ile örgün eğitim ilk sırada yer aldı. Özel amaçlarla kullanımın oranı ise yüzde 58,6 olarak belirlendi. Yapay zeka kullanmayan çocukların yüzde 68,9'u bu teknolojinin varlığından haberdar olmadığını belirtti.
HER 10 ÇOCUKTAN BİRİ SİBER ZORBALIĞA UĞRUYOR
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri çocukların internet ortamında maruz kaldığı zorbalık oldu. TÜİK verilerine göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 10,2'si siber zorbalık yaşadı. Siber zorbalık yaptığını belirten çocukların oranı yüzde 4,6 olurken, bu tür olaylara tanıklık edenlerin oranı yüzde 23,6 olarak kayıtlara geçti. Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3'ü, bu davranışların tanıdıkları arkadaşları veya akranları tarafından gerçekleştirildiğini söyledi. Böylece dijital ortamdaki zorbalığın önemli bir bölümünün çocukların kendi sosyal çevrelerinden kaynaklandığı ortaya çıktı. Zorbalığın yaşandığı dijital mecralarda ise anlık mesajlaşma uygulamaları yüzde 56,5 ile ilk sırada yer aldı. Telefonlara gönderilen SMS ve benzeri mesajlar yüzde 51,1, sosyal medya platformları yüzde 40,7, internet oyunları yüzde 24,9 oranında bildirildi.
EN ÇOK KIRICI VE İNCİTİCİ MESAJLAR GÖNDERİLİYOR
Çocukların karşılaştığı siber zorbalık türleri incelendiğinde, yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesaj gönderilmesi ilk sırada yer aldı. Çocuklar hakkında aşağılayıcı mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılması yüzde 20,3, asılsız söylenti ve hikayelerin yayılması ise yüzde 15,8 oranında kaydedildi. Çocuklar, zorbalığa maruz kalmalarının nedenleri arasında en fazla davranış biçimlerini gösterdi. Bu yanıtı yüzde 60,4 ile davranış biçimi, yüzde 33,1 ile fiziksel özellikler ve dış görünüş takip etti. Aile kökeni, maddi durum ve engellilik de çocukların belirttiği diğer zorbalık nedenleri arasında yer aldı.
SİBER ZORBALIK KIZ ÇOCUKLARININ OKULA DEVAMINI ETKİLİYOR
Dijital ortamda yaşanan olumsuzlukların eğitim hayatına yansıması da araştırmanın dikkat çeken başlıklarından biri oldu. Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1'i siber zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma veya bu olaylara tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadı. Bu deneyimlerin okula devam üzerindeki etkisi sorulduğunda çocukların yüzde 7,8'i eğitim devamlılıklarının etkilendiğini belirtti. Cinsiyete göre değerlendirildiğinde ise kız çocuklarında bu oran yüzde 10,5'e, erkek çocuklarında yüzde 5,3'e ulaştı. Böylece siber zorbalığın kız çocuklarının okula devamını daha fazla etkilediği görüldü.





