İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin açıkladığı verilere göre, Türkiye’de 2024 yılında 341, 2025 yılında 275, 2026 yılının ilk 10 ayında ise 194 kadın hayatını kaybetti. Kadına yönelik şiddetin nedenlerini değerlendiren Antalya Barosu Kadın Hakları ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu Kolaylaştırıcısı Gamze Eroğlu, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, geleneksel kadın-erkek rolleri ve cezasızlık algısının şiddeti beslediğini söyledi. Eroğlu, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararının da doğru olmadığını belirterek, “İstanbul Sözleşmesi, şiddetin nasıl önleneceğine dair önemli bir yol haritası sunmaktadır” dedi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, 6284 sayılı Kanun kapsamında kadın cinayetlerine ilişkin verileri açıkladı. Buna göre, 2024 yılında 341, 2025 yılında 275, 2026 yılının ilk 10 ayında ise 194 kadın hayatını kaybetti. Çiftçi, 2024 yılı verilerine göre 100 bin kadın nüfusuna düşen kadın cinayeti oranının Türkiye'de 0,6 olduğunu bildirdi. Bu oranın Avrupa'da 0,5, Asya'da 0,7, Okyanusya'da 1,4, Amerika'da 1,5, Afrika'da ise 3 olduğunu kaydetti.

Kadına yönelik şiddetle mücadelenin 2026-2030 yıllarını kapsayan 5. Ulusal Eylem Planı çerçevesinde sürdürüldüğünü belirten Çiftçi, İçişleri Bakanlığına 9'u sorumlu, 23'ü ilgili olmak üzere toplam 32 faaliyet görevi verildiğini söyledi. Çalışmaların 81 ilde emniyet ve jandarma teşkilatları bünyesindeki bin 170 birimde görev yapan 20 binden fazla personelle yürütüldüğünü aktaran Çiftçi, KADES üzerinden yapılan ihbarlara müdahale süresinin ülke genelinde ortalama 6,37 dakika olduğunu açıkladı.

Gamze Eroğlu

‘CEZASIZLIK ALGISI ŞİDDETİ GÜNDEN GÜNE ARTIRIYOR’
Kadına yönelik şiddetin yalnızca güvenlik önlemleriyle çözülemeyeceğini belirten Antalya Barosu Kadın Hakları ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Kurulu Kolaylaştırıcısı Gamze Eroğlu, sorunun temelinde toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve cezasızlık algısının bulunduğunu söyledi.

Eroğlu, “Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ortadan kalkmaması, aksine eşitsizliğin giderek büyümesi ve Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden bir gecede çekilmesi, şiddet faillerinin mevcut infaz yasasındaki düzenlemeler doğrultusunda yeterli cezaları almaması nedeniyle yaratılan cezasızlık algısı kadına yönelik şiddeti günden güne artırıyor. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini ortadan kaldırmak öncelikli bir görevdir” dedi.

‘KADINLARA SADECE ANNE OLMA ROLÜ YÜKLENİYOR’
Toplumda kadın ve erkeklere biçilen rollerin eşitsizliği derinleştirdiğini ifade eden Eroğlu, kadınların yalnızca annelik ve çocuk yetiştirme üzerinden tanımlanmasının bireysel kimliklerini geri plana ittiğini kaydetti. Eroğlu, “Örneğin, kadınların yalnızca anne olma görevi olduğu, su tesisatçısı gibi meslekleri üstlenemeyecekleri gibi düşünceler yaygındır. Ayrıca erkeklerin ağlamaması gerektiği gibi cinsiyet özelliklerine dair kalıplar da mevcuttur. Toplum, erkeklere ‘aile babası’ ve ‘reis’ olma, kadınlara ise ‘anne’ ve çocuk yetiştirme rolleri yükler. Kadına annelik değeri üzerinden kutsallık atfedilmesi onun birey olarak kimliğini yok sayıyor ve ev içindeki iş yükü artırıyor. Kadınlar zayıf, narin ve güçsüz olarak tanımlanmasının da erkek egemen anlayışı pekiştiriyor” diye konuştu.

‘BİR KADIN YEMEK YAPABİLİYORSA ERKEK DE YAPABİLİR’
Ev içindeki sorumlulukların yalnızca kadınlara yüklenmesine tepki gösteren Eroğlu, “Eğer bir kadın yemek yapabiliyorsa bir erkek de yapabilir. Yemek, bulaşık, ütü gibi temel ihtiyaçlar kadının görevi olarak görülmekte ve bu işler için harcadığı emek değersizleştirilmektedir” ifadelerini kullandı.

Cinsiyetçi fıkra ve söylemlerin özellikle gençler arasında yaygın olduğuna işaret eden Eroğlu, bu dilin toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını pekiştirdiğini ve kadınlara yönelik şiddet içeren davranışları normalleştirdiğini belirtti. Eroğlu, “Bu tür söylemlere tanık olduğumuzda tepki vermek zor olsa da böyle bir dile karşı çıkarak ve kadınlara yönelik şiddetle ilgili bilinci yükselterek olumlu bir örnek oluşturabiliriz” dedi.

İSTANBUL SÖZLEŞMESİ’NİN 4 TEMEL İLKESİ
İstanbul Sözleşmesi'nin kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetin önlenmesinde bütüncül bir yaklaşım sunduğunu belirten Eroğlu, sözleşmenin 4P olarak ifade edilen önleme, koruma, cezalandırma ve bütüncül politikalar ilkelerine dayandığını söyledi.

Eroğlu, “İstanbul Sözleşmesi kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetin önlenmesi konusunda bütüncül bir yaklaşım öngörür. Bu bütüncül yaklaşımı da 4P diye kısaltılan 4 ana yöntem ile sağlamayı önerir. Önleme, Koruma, Cezalandırma ve Bütüncül Politikalar” dedi.

Sözleşmenin devlet kurumlarının yanı sıra özel sektör, sivil toplum kuruluşları, eğitim kurumları ve medya kuruluşlarını da mücadeleye dahil ettiğini belirten Eroğlu, “Devlet, özel sektör, sivil toplum, eğitim kurumları, medya kuruluşları gibi farklı paydaşların gerekli noktalarda bir arada ve kararlılıkla çalışmasının önemini vurgular” diye konuştu.

‘KADINLAR İKİNCİL MAĞDURİYETE UĞRAYABİLİYOR’
Şiddete maruz kaldıktan sonra devlet kurumlarına başvuran kadınların, başvuru ve sonrasındaki süreçte yeniden mağduriyet yaşayabildiğine dikkat çeken Eroğlu, kurumlarda karşılaşılan tutumların kadınları olumsuz etkileyebildiğini ifade etti.

Eroğlu, “Şiddete maruz kaldığı için devlet kurumlarına başvuran kadınlar, hizmet aldıkları süre boyunca ya da sonrasında; polis güçleri, yasa uygulayıcılar ve/veya sürece dahil olan personelin tutumu, kadınların saldırganla karşı karşıya getirilmesi, ailenin ikamet yerinden ve/veya çocuklarından uzakta kalmak zorunda bırakılması gibi sebeplerle ikincil mağduriyete uğrayabiliyor” ifadelerini kullandı.

İstanbul Sözleşmesi'nin bu mağduriyetlerin önlenmesi açısından önemli hükümler içerdiğini belirten Eroğlu, “İstanbul Sözleşmesi, kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddet vakalarında mağdurların korunması ve suçluların kovuşturulması sırasında ikincil mağduriyetin önlenmesi gereğini vurgulayan ve bu anlamda bağlayıcılığı olan ilk belgedir” dedi.

‘İSTANBUL SÖZLEŞMESİ’NDEN ÇEKİLME KARARI DOĞRU DEĞİL’
Türkiye'nin İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmesini de değerlendiren Eroğlu, “Günümüzde bir ülkenin itibarı, askeri güç, anayasal ve ekonomik durumun yanı sıra insan hakları, kadın hakları, çocuk hakları ve eğitim gibi manevi değerlerle de ölçülmektedir. Bu bağlamda, insan hakları ve kadın haklarını koruyan İstanbul Sözleşmesi'ni imzalayan ilk ülke olan Türkiye’nin, kadın cinayetlerinin yaygın olduğu bir ortamda bu sözleşmeden çekilmesi, yabancı basında olumsuz bir şekilde karşılanmıştır. Bu çekilme, Türkiye Cumhuriyeti’nin uluslararası alanda insan hakları konusundaki itibarını zedelemiştir” diye konuştu.

İstanbul Sözleşmesi'nden çekilme kararını doğru bulmadığını dile getiren Eroğlu, “Ben de bu kararın doğru olmadığını düşünüyorum; zira İstanbul Sözleşmesi, şiddetin nasıl önleneceğine dair önemli bir yol haritası sunmaktadır. Ayrıca, uluslararası bir sözleşmeden tek taraflı olarak çekilmek hukuken mümkün değildir” ifadelerini kullandı.

Muhabir: AYŞE OKAN SARICA