ÇEVRE, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği, 16 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmelikle ithal ve yerli katı yakıtların özellikleri, belgelendirilmesi, piyasaya arz edilmesi ve kullanılmasına ilişkin süreçler yeniden düzenlendi.
Aynı gün yayımlanan başka bir yönetmelikle de 2005 yılından bu yana yürürlükte olan Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği'nin katı yakıtlara ilişkin 22, 23, 24, 25, 27 ve 28'inci maddeleri ile 26'ncı maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırıldı. Katı yakıtlara ilişkin düzenlemeler eski yönetmelikten çıkarılarak ayrı bir yönetmelik altında toplandı.
KATI YAKIT İÇİN AYRI DENETİM DÖNEMİ
Yeni yönetmelik; ithal ve yerli kömürden biyoyakıtlara ve petrol kokuna kadar kapsamdaki katı yakıtların üretim, ithalat, depolama, taşıma, satış ve denetim süreçlerini ayrıntılı şekilde düzenliyor.
İthal yakıtın piyasaya sunulabilmesi için uygunluk belgesi, ısınma amaçlı yakıtın satışı için ise satış izin belgesi aranacak. Isınma amaçlı yakıtın dağıtımını yapacak kişi veya işletmelerin de Katı Yakıt Dağıtıcısı Belgesi alması gerekecek. Yönetmeliğe göre dağıtıcı, satış izin belgesinde belirtilen satıcıların dışında satış yapamayacak.
SATIŞ VE SEVKİYAT 24 SAAT İÇİNDE SİSTEME GİRECEK
Yeni düzenlemede öne çıkan başlıklardan biri Katı Yakıt Modülü (KYM) üzerinden yapılacak takip oldu. Yönetmelikte KYM, Bakanlığın Hava Emisyon Yönetim Portalı içerisinde katı yakıtlara ilişkin belgelendirme ve stok takip süreçlerinin yürütüldüğü sistem olarak tanımlandı.
İthalatçı, üretici veya dağıtıcılar, piyasaya arz ettikleri yakıtın miktarı ile yakıtın gönderildiği kişi veya işletme ve depolanacağı yer bilgilerini, yakıtın depodan çıkarılmasını takip eden 24 saat içerisinde sisteme girecek.
Satıcılar da sattıkları yakıtın miktarı ile yakıtın kullanılacağı mahalle, ilçe ve il bilgisini KYM'ye işleyecek. Yakıtın stok ve satış hareketlerinin elektronik ortamda izlenmesi yönetmelikte ayrıntılı kurallara bağlandı.
UYGUNSUZ YAKITIN SATIŞI DURDURULACAK
Piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında alınan numunelerin analiz sonucunun yönetmelikteki kriterlere uymaması halinde, söz konusu yakıtın ilgili ildeki satış ve dağıtımına KYM üzerinden izin verilmeyecek.
İthalatçı, üretici, dağıtıcı veya satıcı, sonucun kendisine bildirilmesinden itibaren üç iş günü içerisinde şahit numunenin analizini isteyebilecek. Şahit numunenin uygun çıkması halinde satış ve dağıtıma yeniden izin verilecek. Uygunsuzluk kesinleşirse yakıt bulunduğu depoda bekletilecek ve yönetmelikte belirlenen şekilde başka bir tesise gönderilebilecek. Bu süreçte ortaya çıkacak masraflar ilgili firmaya ait olacak.
İzin ve belge olmadan faaliyet gösterenler, satış ve dağıtımı durdurulan yakıtı satmaya devam edenler, izin verilen alanların dışında yakıt satanlar ile depolama, taşıma ve torbalama kurallarına uymayanlar hakkında Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırım uygulanacak.
Bir yıl içerisinde iki kez cezai işlem uygulanan kişi veya işletmenin yönetmelik kapsamında düzenlenen ilgili belgeleri iptal edilebilecek ve iptal tarihini takip eden bir yıl boyunca yeniden belge düzenlenmeyecek.
KÖMÜR TORBALARINA QR KOD GELİYOR
Vatandaşın doğrudan göreceği değişikliklerden biri ise katı yakıt torbalarında yaşanacak. Yönetmeliğe göre ısınma amaçlı yakıt torbalarında, yakıta ait uygunluk belgesi ile özelliklerine elektronik ortamda ulaşılmasını sağlayacak QR kod yer alacak.
Yakıtlar torba renkleriyle de birbirinden ayrılacak. İthal kömürlerde yeşil, birinci grup illerde kullanılacak yerli kömürlerde mavi, ikinci grup illerde kullanılacak yerli kömürlerde sarı, kırsal mahalle, belde ve köylerde kullanılacak yerli kömürlerde gri, bedelsiz dağıtımı yapılacak kömürlerde beyaz, biyokütle briket ve peletlerinde ise şeffaf torba kullanılacak.
QR kod ve yeni torbalama uygulaması hemen başlamayacak. Yönetmeliğin bu hükümleri 1 Haziran 2028'de, diğer hükümleri ise yayımlandığı 16 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
ANTALYA’DA DAHA SIKI KRİTER UYGULANABİLECEK
Yönetmelik, valiliklere Mahalli Çevre Kurulu kararıyla yönetmelikte belirlenen değerlerden daha kaliteli yakıt kullanılmasını zorunlu tutma yetkisi veriyor. Bu hüküm Antalya açısından da önem taşıyor. Kentte katı yakıtların piyasa gözetimi ve denetimi Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından da yürütülüyor.
ESKİ BELGELER 2027'YE KADAR GEÇERLİ
Yeni yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle mevcut belgeler bir anda geçersiz hale gelmeyecek. Yönetmeliğin yayımlanmasından önce alınan Uygunluk İzin Belgesi, Satış İzin Belgesi, Dağıtıcı Kayıt Belgesi, Katı Yakıt Satıcısı Kayıt Belgesi ve Katı Yakıt İthalatçısı Kayıt Belgesi, 30 Haziran 2027'ye kadar geçerliliğini koruyacak.
