Sözcü Gazetesi’nde yer alan habere göre, SGK mevzuatına göre çalışma gücünün en az yüzde 60’ını kaybeden sigortalılar, belirli şartları karşılamaları halinde yaş şartı aranmaksızın malulen emekli olabiliyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, malulen emeklilikte sağlık kurulu kararlarından prim şartlarına, memurların haklarından hastalık izin sürelerine kadar merak edilen detayları açıkladı.
YÜZDE 60 ÇALIŞMA GÜCÜ KAYBI ŞARTI
Malulen emeklilik hakkından yararlanabilmek için çalışma gücünün veya meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması gerekiyor. İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle ortaya çıkan çalışma gücü kayıpları da bu kapsamda değerlendiriliyor.
Malullük kararında kişinin kendi beyanı ya da basit rahatsızlıklar tek başına yeterli kabul edilmiyor. Malullük tespiti, mevzuatta belirtilen oranlar ve yetkili sağlık kurullarının değerlendirmeleri doğrultusunda yapılıyor. Malullük konusunda nihai karar ise SGK Sağlık Kurulu tarafından veriliyor.
Onkoloji, psikiyatri, kalp hastalıkları, kanser ve organ yetmezliği gibi rahatsızlıklar, maluliyet değerlendirmelerinde öne çıkan hastalıklar arasında bulunuyor.
1800 GÜN PRİM ŞARTI
Malul sayılmak, tek başına aylık bağlanması için yeterli olmuyor. Bunun yanında belirli sigortalılık ve prim koşullarının da yerine getirilmesi gerekiyor.
Genel kural olarak en az 10 yıldan beri sigortalı olmak ve toplam 1800 gün prim ödemiş bulunmak gerekiyor. Ancak başkasının bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılarda 10 yıllık sigortalılık şartı aranmıyor. Bu kişiler için 1800 gün prim yeterli kabul ediliyor.
Malulen emeklilik başvurusu sırasında sigortalının işten ayrılmış veya kendi iş yerini kapatmış olması gerekiyor. Bağ-Kur kapsamında bulunanların ise SGK’ya herhangi bir prim borcunun bulunmaması şartı aranıyor.
MEMURLAR İÇİN FARKLI UYGULAMALAR
Memurlar açısından malullük sürecinde farklı uygulamalar bulunuyor. Malul sayılan memurlar, yazılı talepte bulunmaları halinde istifa etmiş sayılabiliyor veya durumlarına uygun başka bir göreve ya da sınıfa nakledilebiliyor.
Sınıf değiştirerek görevine devam eden memurun görevi daha sonra başka bir nedenle sona ererse, önceki malullük kararı geçerli sayılmıyor. Bu durumda yeniden yüzde 60 oranında çalışma gücü kaybını gösteren rapor alınması gerekiyor.
Tedavisi mümkün olmayan hastalıklarda ise izin süresinin tamamlanması beklenmeden SGK tarafından malullük veya vazife malullüğü kararı verilebiliyor.
HASTALIK İZİNLERİNDE SÜRE DETAYI
Hastalık nedeniyle alınan raporların tamamı malullük hesabına doğrudan dahil edilmiyor. Kanser, verem ve akıl hastalıklarında hastalık izni süresi 18 aya kadar uygulanırken, diğer hastalıklarda bu süre 12 ay olarak belirleniyor. Gerekli görülmesi halinde söz konusu süreler bir katına kadar uzatılabiliyor. Türk Silahlı Kuvvetleri personelinde ise ağır hastalıklar için izin süresi 3 yıla kadar çıkabiliyor.
Aynı hastalık nedeniyle alınan ve aralarında bir yıldan fazla süre bulunmayan raporlar birlikte değerlendiriliyor. Raporlar arasında bir yıldan fazla boşluk bulunması halinde ise önceki raporlar dikkate alınmıyor ve yalnızca son dönem değerlendiriliyor. Hastanede yatarak geçirilen süreler ise sıhhi izin hesabına dahil edilmiyor.
STATÜ DEĞİŞSE DE HAKLAR KORUNABİLİYOR
Memuriyetteyken malul sayılan ancak prim gün sayısı yeterli olmadığı için görevinden ayrılan kişiler açısından da önemli bir düzenleme bulunuyor. Bu kişiler daha sonra SSK veya Bağ-Kur kapsamında çalışarak eksik primlerini tamamladıklarında, ilk maluliyet durumları devam ediyorsa yeniden sağlık kuruluna sevk edilmeden son sigortalılık statülerine göre malullük aylığı alabiliyor. Ayrıca aynı anda hem yaşlılık hem de malullük aylığına hak kazanan sigortalılara, daha yüksek olan aylık bağlanıyor.
