Yapay zeka uygulamalarının sağlık alanında kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte vatandaşların şikâyetlerini ve tetkik sonuçlarını bu sistemlere sorarak kendilerine teşhis koymaya çalışması uzmanların dikkat çektiği konular arasında yer aldı. Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı Uzm. Dr. Mustafa Doğukan Aydemir, yapay zekanın sağlık konusunda bilgi edinmek amacıyla kullanılabileceğini ancak verilen yanıtların kesin teşhis veya tedavi önerisi olarak kabul edilmemesi gerektiğini söyledi.
Özellikle MR raporlarının yapay zekaya yüklenerek sonuçların doğrudan tedavi kararına dönüştürülmesinin yanlış olduğunu belirtti. Aydemir, “Yapay zeka bir MR raporunda yazan tıbbi terimleri daha anlaşılır hale getirebilir. Ancak raporu açıklaması, hastaya tanı koyduğu veya tedavi önerdiği anlamına gelmez” dedi.
‘YAPAY ZEKAYA SORDUM, MENİSKÜSÜM YIRTIKMIŞ’
Polikliniklerde yapay zekadan alınan yanıtlarla başvuran hastalarla karşılaştıklarını aktaran Aydemir, “Bazen hastalarımız ‘Yapay zekaya sordum, menisküsüm yırtıkmış, ameliyat olmam gerekiyormuş’ diyerek geliyor. Burada temel sorun, yapay zekanın verdiği cevabın kesin bir doktor görüşü gibi değerlendirilmesi” ifadelerini kullandı.
Yapay zekanın ikna edici bir üslupla yanıt vermesinin bilginin mutlaka doğru olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Aydemir, “Bir sistemin çok düzgün, akıcı ve kendinden emin bir şekilde cevap vermesi, o cevabın kesinlikle doğru olduğu anlamına gelmez. Sağlıkta bir bilgiyi değerlendirirken hastanın bütün klinik durumuna bakmak gerekir” diye konuştu.
‘MR’DA YIRTIK OLMASI AMELİYAT DEMEK DEĞİL’
Özellikle ortopedide görüntüleme sonuçlarının tek başına tedavi kararını belirlememesi gerektiğine dikkat çeken Aydemir, “MR’da menisküs yırtığı görülmesi tek başına ameliyat olunması gerektiği anlamına gelmez. Hastanın yaşı, travmanın nasıl meydana geldiği, şikâyetlerinin ne olduğu, dizde kilitlenme bulunup bulunmadığı, kıkırdakların durumu ve günlük yaşamının ne kadar etkilendiği birlikte değerlendirilmelidir” dedi.
Aynı durumun ön çapraz bağ yaralanmaları ve diz kireçlenmesi için de geçerli olduğunu belirten Aydemir, “Ön çapraz bağı yırtılan her hastaya aynı tedaviyi uygulamayız. Dizinde kireçlenme bulunan her hastaya da diz protezi yapılması gerektiğini söyleyemeyiz. Aynı görüntüleme bulgusu farklı hastalarda farklı anlamlara gelebilir” ifadelerini kullandı.
‘YAPAY ZEKA HASTAYI MUAYENE EDEMEZ’
Yapay zekanın en önemli sınırlılıklarından birinin fizik muayene yapamaması olduğunu belirten Aydemir, “Hastanın nasıl yürüdüğünü, dizinde şişlik olup olmadığını, kas gücünü, hareket kısıtlılığını veya muayene sırasında ortaya çıkan ağrıyı yapay zeka değerlendiremez. Bunlar hekim tarafından yapılan fizik muayenenin parçalarıdır” diye konuştu.
Hastanın kullandığı ilaçlar, geçirdiği ameliyatlar ve geçmişte yaşadığı sağlık sorunlarının da tedavi kararında önemli olduğunu ifade eden Aydemir, “Hasta bu bilgileri sisteme aktarmadığı sürece yapay zekanın bunları bilmesi mümkün değil. Dolayısıyla sadece bir MR görüntüsüne veya raporuna bakarak hastanın tamamı hakkında karar vermek doğru değildir” dedi.
‘YAPAY ZEKADAN HÜKÜM DEĞİL, HAZIRLIK İSTEYİN’
Hastaların yapay zeka kullanımından tamamen kaçınması gerekmediğini belirten Aydemir, doğru kullanım konusunda şu öneride bulundu: “Yapay zekadan tamamen uzak durmak gerekmiyor. Önemli olan onu hangi amaçla kullandığımız. ‘Benim hastalığım nedir, ameliyat olacak mıyım?’ diye kesin bir hüküm istemek yerine, ‘Bu raporda yazan ifade ne anlama geliyor?’, ‘Doktoruma hangi soruları sormalıyım?’ veya ‘Bu şikâyetin olası nedenleri nelerdir?’ diye sorulabilir. Kısacası yapay zekadan hüküm değil, muayeneye hazırlık istemek gerekiyor.”
‘ROBOTİK SİSTEM DE KARARI KENDİ VERMİYOR’
Robotik cerrahi üzerinden de yapay zekanın sağlık alanındaki rolünü anlatan Aydemir, “Robotik diz ve kalça cerrahisinde robotik sistem, cerrahın oluşturduğu planı daha hassas şekilde uygulamasına yardımcı oluyor. Ancak kimin ameliyat edileceğine robot karar vermiyor” ifadelerini kullandı.
Yapay zekanın da benzer şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Aydemir, “Yapay zeka bilgileri analiz edebilir ve bunları hastaya sunabilir. Fakat bu bilgileri hastanın yaşı, şikâyetleri, muayene bulguları, geçmiş hastalıkları ve diğer tıbbi bilgileriyle birleştirerek tıbbi karara dönüştüren kişi hekimdir” diye konuştu.
‘İLAÇLARINIZI YAPAY ZEKAYA GÖRE DEĞİŞTİRMEYİN’
Yapay zeka kullanımında kişisel sağlık verilerinin korunması gerektiğine de dikkat çeken Aydemir, “Kimlik bilgileri ve mahrem sağlık belgeleri, verilerin nasıl işlendiği bilinmeyen yapay zeka sistemlerine gelişigüzel yüklenmemeli” uyarısında bulundu.
Yapay zeka yanıtlarının ilaç kullanımında da belirleyici olmaması gerektiğini vurgulayan Aydemir, “Yapay zekaya sordum ve ilacımı bırakmam gerektiğini söyledi gibi bir yaklaşımla ilaçlar bırakılmamalı veya dozları değiştirilmemeli. İlaçlarla ilgili değişiklikler mutlaka hekim önerisiyle yapılmalı” dedi.
