Tatil dönüşünde dinlenmiş hissetmek yerine yorgunluk, isteksizlik ve motivasyon kaybı yaşayanların sayısı giderek artıyor. Uzman Psikolog Anıl Yıldız, tatil sonrasında ortaya çıkan bu tablonun çoğu zaman uyku düzenindeki değişiklikler, yoğun tatil programı ve günlük sorumluluklara yeniden uyum sağlama süreciyle ilişkili olduğunu belirterek önemli uyarılarda bulundu.
TATİL TÜKENMİŞLİĞİ NEDİR?
Tatil tükenmişliğinin resmi bir hastalık ya da tıbbi tanı olmadığını ifade eden Uzman Psikolog Anıl Yıldız, “Tatil dediğimiz süreç her zaman bedenin ve zihnin gerçekten dinlendiği anlamına gelmeyebilir. Özellikle uzun süre yoğun çalışan ve günlük hayatında sürekli bir koşuşturma içerisinde olan kişiler, tatil başladığında rutinlerinden tamamen uzaklaşabiliyor. Uyku ve yemek saatlerinin değişmesi, gece geç saatlere kadar uyanık kalmak, uzun yolculuklar yapmak, gün içerisinde arka arkaya farklı aktiviteler planlamak ve sürekli sosyal bir program içerisinde olmak, kişinin dinlenmek için çıktığı tatili beklenenden çok daha yorucu bir hale getirebiliyor. Bu nedenle tatilden döndüğümüzde kendimizi dinlenmiş değil, aksine fiziksel ve zihinsel olarak daha yorgun hissetmemiz her zaman şaşırtıcı bir durum değildir” dedi.
‘UYKU DÜZENİNDEKİ DEĞİŞİKLİK YORGUNLUĞU ARTIRIYOR’
Tatil döneminde uyku saatlerinin değişmesinin dönüş sürecini zorlaştırabileceğini belirten Yıldız, “Geç yatıp geç kalkmak, düzensiz uyumak veya gece uykusunun bölünmesi tatil sırasında çok fazla önemsenmeyebilir. Ancak kişi eve döndüğünde yeniden erken kalkmak, işe veya günlük sorumluluklarına zamanında başlamak zorunda kaldığında bu değişikliğin etkileri daha belirgin hale gelir. Bedenin yeniden eski uyku düzenine adapte olması zaman alabilir ve bu süreçte sabahları yataktan kalkmakta zorlanma, gün içerisinde uyku hali, dikkat dağınıklığı ve genel bir halsizlik görülebilir. Bu nedenle tatil dönüşünde birkaç gün devam eden yorgunluk, çoğu zaman vücudun yeniden rutine uyum sağlamasının doğal bir sonucu olabilir” ifadelerini kullandı.
‘HER GÜNÜ DOLU DOLU GEÇİRMEK DİNLENMEK ANLAMINA GELMİYOR’
Tatil programının yoğun olmasının da ‘tatilden yorulmuş’ şekilde dönmeye yol açabileceğini belirten Yıldız, her günü gezi, aktivite ve sosyal programlarla doldurmanın bedensel dinlenmeye yeterince zaman bırakmayabileceğini dile getirdi. Yıldız, “Tatilin amacı yalnızca daha fazla yer görmek, daha fazla aktivite yapmak veya her günü mümkün olduğunca dolu geçirmek değildir. Tatilin aynı zamanda bedenin ve zihnin dinlenmesine, kişinin günlük hayatın stresinden uzaklaşmasına fırsat vermesi gerekir. Sabah erken saatlerde başlayan ve gece geç saatlere kadar devam eden aktiviteler, uzun yolculuklar, yoğun sosyal programlar ve sürekli hareket halinde olmak kişiyi fiziksel ve zihinsel açıdan yorabilir. Bu nedenle tatil planı hazırlanırken yalnızca yapılacak aktiviteleri değil, hiçbir şey yapmadan dinlenilecek zamanları da planlamak gerekiyor. Bazen tatilin en verimli kısmı, kişinin kendisine hiçbir şey yapmak zorunda olmadığı birkaç saat ayırabilmesidir” diye konuştu.
‘İŞE DÖNÜŞ DÜŞÜNCESİ STRESİ TETİKLEYEBİLİYOR’
Tatilin sona ermesiyle birlikte iş ve günlük sorumlulukların yeniden başlamasının bazı kişilerde stres ve isteksizlik oluşturabileceğini belirten Yıldız, “İşe dönüş düşüncesi, tatilin son günlerinde bile kişinin zihinsel olarak yeniden çalışma moduna geçmesine neden olabilir. Özellikle tatil öncesinde yoğun bir iş temposu yaşandıysa, kişi tatilin sonuna yaklaşırken yeniden yapılacak işleri, biriken sorumlulukları ve yetiştirmesi gereken görevleri düşünmeye başlayabilir. Biriken e-postalar, cevaplanması gereken mesajlar, toplantılar ve günlük sorumlulukların yeniden başlayacağı düşüncesi tatilde hissedilen rahatlamanın kısa sürede ortadan kalkmasına yol açabilir. Kişi fiziksel olarak tatilden dönmüş olsa bile zihinsel olarak henüz işe dönmeye hazır olmayabilir. Bu da işe karşı isteksizlik, motivasyon düşüklüğü ve genel bir stres hissi oluşturabilir” dedi.
‘TATİL DÖNÜŞÜ BİRKAÇ GÜNLÜK GEÇİŞ SÜRECİ ÖNEMLİ’
Tatil sonrasında doğrudan yoğun çalışma temposuna dönmek yerine mümkün olduğunca kademeli bir geçiş yapılmasını öneren Yıldız, “Tatil dönüşünde kendimizden daha ilk günden yüksek performans göstermemizi beklemek doğru olmayabilir. Bedenin ve zihnin yeniden günlük rutine uyum sağlaması için kendimize birkaç günlük bir geçiş süreci tanımamız daha sağlıklı olacaktır. Uyku saatlerini kademeli olarak düzene sokmak, gün içerisinde yeterli miktarda su tüketmek, düzenli ve dengeli beslenmek ve mümkün olduğunca açık havada zaman geçirmek bu süreci kolaylaştırabilir. Eve döndüğümüz günün hemen ertesi sabahı yoğun bir tempoya girmek yerine, mümkünse günlük sorumlulukları kademeli olarak artırmak hem fiziksel yorgunluğun hem de işe dönüş stresinin azalmasına yardımcı olabilir. İlk günlerde yoğun bir program yerine hafif egzersiz ve açık havada yürüyüş gibi aktiviteler tercih edilebilir. Tatilin son gününü tamamen yolculuk ve hazırlıklarla geçirmek de dönüş stresini artırabilir” ifadelerini kullandı.
‘UZUN SÜREN YORGUNLUK İHMAL EDİLMEMELİ’
Tatil sonrasında birkaç gün devam eden yorgunluğun tek başına endişe verici olmayabileceğini belirten Yıldız, ancak şikayetlerin uzun sürmesi halinde bunun yalnızca tatil dönüşü yorgunluğuna bağlanmaması gerektiği uyarısında bulundu. Yıldız, “Elbette tatil sonrasında birkaç gün boyunca yorgun, isteksiz veya motivasyonu düşük hissetmek tek başına bir hastalık göstergesi değildir. Ancak bu durumun ne kadar sürdüğüne ve kişinin günlük yaşamını ne ölçüde etkilediğine dikkat etmek gerekir. Yorgunluk, isteksizlik, uyku problemleri, dikkat dağınıklığı veya günlük işlerini yapmakta zorlanma gibi şikayetler uzun süre devam ediyorsa bunu yalnızca tatil dönüşü yorgunluğu olarak değerlendirmemek gerekir. Özellikle kişi dinlenmesine rağmen kendisini sürekli bitkin hissediyorsa veya bu durum iş, aile ve sosyal yaşamını belirgin şekilde etkiliyorsa altta yatan farklı nedenlerin değerlendirilmesi için bir sağlık uzmanından destek alınması önemlidir. Çünkü uzun süre devam eden yorgunluğun altında psikolojik olduğu kadar farklı fiziksel nedenler de bulunabilir” diye konuştu.
