Akşam saatlerinde yemek yemeyi bırakmak, son yıllarda sağlıklı yaşam ve kilo kontrolü konusunda sıkça konuşulan alışkanlıklardan biri haline geldi. Özellikle saat 19.00’dan sonra mutfağı kapatmak, gece atıştırmalarını azaltmak isteyen kişilerin tercih ettiği yöntemler arasında bulunuyor. Bu uygulamayı deneyenlerin merak ettiği en önemli soru ise aynı: Akşam 7’den sonra yemek yemeyince vücutta gerçekten ne değişiyor?
Yanıt, yalnızca yemek saatine bakılarak verilemiyor. Gün içinde tüketilen toplam yiyecek miktarı, öğünlerin içeriği, hareket düzeyi ve uyku saatleri de ortaya çıkan sonucu etkiliyor.
GECE ATIŞTIRMALARI AZALIYOR
Akşam yemeğinden sonra günün ilerleyen saatlerinde yapılan küçük atıştırmalar, günlük beslenme düzeninde önemli bir yer tutabiliyor. Televizyon izlerken tüketilen atıştırmalıklar, tatlılar veya şekerli içecekler fark edilmeden günlük enerji alımını artırabiliyor. Saat 19.00’dan sonra yemek yememe kuralı uygulandığında bu alışkanlıkların bir bölümü doğal olarak ortadan kalkabiliyor. Böylece kişi özel olarak porsiyonlarını küçültmese bile gün sonunda aldığı toplam enerji azalabiliyor. Bu nedenle bazı kişilerde görülen kilo kaybının nedeni, yalnızca gece yemek yenmemesi değil, gece boyunca tüketilen ekstra kalorilerin de ortadan kalkması olabilir.
VÜCUDUN ENERJİ DENGESİ ÖNEM TAŞIYOR
Kilo değişiminin temelinde alınan ve harcanan enerji arasındaki denge bulunuyor. Gün içerisinde ihtiyaçtan daha fazla enerji alınması zaman içinde vücut ağırlığında artışa yol açabilirken, harcanandan daha az enerji alınması kilo kaybıyla sonuçlanabiliyor. Dolayısıyla gün boyunca fazla miktarda yemek tüketip yalnızca 19.00’dan sonra hiçbir şey yememek, tek başına beklenen sonucu vermeyebilir.
Buna karşılık günün genelinde dengeli beslenen ve özellikle gece yüksek kalorili yiyecekler tüketen bir kişinin bu alışkanlığı bırakması, toplam enerji alımında belirgin bir düşüş sağlayabilir.
GECE YEMEKLERİ UYKU DÜZENİNİ ETKİLEYEBİLİR
Yatmaya kısa süre kala ağır yemekler tüketmek bazı kişilerde mide rahatsızlığına neden olabiliyor. Yemekten hemen sonra yatağa girmek, özellikle reflü ve hazımsızlık şikâyeti yaşayan kişiler açısından sorun oluşturabiliyor. Akşam yemeği ile uyku arasında daha uzun bir süre bırakılması, bazı kişilerde gece yaşanan sindirim sorunlarının azalmasına yardımcı olabilir. Ancak bu durum herkes için aynı şekilde ortaya çıkmıyor. Bir kişinin geç saatte yemek yediğinde yaşadığı sorun, başka bir kişide görülmeyebilir.
“19.00” HERKES İÇİN AYNI ANLAMA GELMİYOR
Akşam 7 sınırı, pratik ve kolay hatırlanan bir kural olsa da insanların günlük yaşamları birbirinden farklı. Gece 22.00’de uyuyan bir kişiyle gece yarısından sonra uyuyan bir kişinin son öğününü aynı saate sabitlemek, her iki kişi için de aynı sonucu vermeyebilir. Bu nedenle yemek saatini belirlerken yalnızca saate değil, uyku düzenine ve günlük yaşam biçimine de bakılması gerekiyor.
GÜN İÇİNDE YETERLİ BESLENMEK ÖNEMLİ
Akşam saatlerinde yemek yemeyi tamamen bırakmanın bir başka sonucu da gün içerisinde yeterli beslenilmediğinde ortaya çıkabilecek yoğun açlık hissi. Öğünlerini gereğinden fazla kısıtlayan kişilerde gece saatlerinde güçlü bir yeme isteği oluşabilir. Bu durum, bazı kişilerin dayanamayarak normalden daha büyük porsiyonlar tüketmesine veya yüksek kalorili yiyeceklere yönelmesine neden olabilir. Bu nedenle akşam yemeğini erken bitirmek isteyen kişilerin günün diğer öğünlerini de dengeli şekilde planlaması önem taşıyor.
PROTEİN VE LİF İÇEREN ÖĞÜNLER TOKLUĞU DESTEKLİYOR
Gün içerisindeki öğünlerin içeriği, akşam saatlerinde hissedilen açlık üzerinde etkili olabilir. Protein ve lif içeren dengeli öğünler, daha uzun süre tok kalmaya yardımcı olabilir. Sebze, tam tahıllı ürünler, baklagiller ve uygun protein kaynaklarının yer aldığı bir beslenme düzeni, yalnızca yemek saatini değiştirmeye kıyasla daha sürdürülebilir olabilir. Öte yandan her bireyin enerji ve besin ihtiyacı aynı olmadığı için tek tip bir beslenme programının herkes için uygun olduğu söylenemez.
METABOLİZMA BİR ANDA DEĞİŞMİYOR
Akşam 19.00’dan sonra yemek yemeyi bırakmak, vücudun bir anda farklı bir metabolik düzene geçtiği anlamına gelmiyor. Gece boyunca yemek yenmemesi, doğal olarak daha uzun bir açlık süresi oluşturuyor. Ancak bunun vücutta yaratacağı etki kişinin gün içerisindeki beslenme düzenine, aktivitesine ve genel yaşam alışkanlıklarına göre değişebiliyor. Bu nedenle “Saat 19.00’dan sonra yemek yenmezse vücut otomatik olarak yağ yakmaya başlar” şeklindeki kesin ifadeler gerçeği tam olarak yansıtmıyor.
ASIL FARK ALIŞKANLIKLARIN DEĞİŞMESİNDE
Akşam yemeğini erkene çekmenin en belirgin etkilerinden biri, günlük rutinin değişmesi olabilir. Kişi belirli bir saatten sonra mutfağa gitmemeye başladığında, yemekle televizyon izleme veya gece atıştırma gibi davranışlar da azalabilir. Bu durum zaman içinde beslenme alışkanlığının yeniden şekillenmesine yardımcı olabilir. Dolayısıyla saat 19.00, bazı kişiler için bir “sihirli saat” olmaktan çok, gece yeme alışkanlığını kontrol altında tutmak amacıyla belirlenen pratik bir sınır olarak değerlendirilebilir.
GEÇ SAATLERDE YEMEK YİYENLER NE YAPMALI?
Gece çalışan veya geç uyuyan kişilerin sırf saat 19.00’u geçti diye uzun süre aç kalması her zaman gerekli olmayabilir. Burada önemli olan öğünlerin günlük yaşam düzenine uygun şekilde planlanmasıdır. Özellikle yoğun fiziksel aktivite yapan kişilerde enerji ihtiyacı da artabilir. Bu nedenle akşam yemeklerini tamamen kaldırmak yerine porsiyonları ve öğün içeriğini düzenlemek daha uygulanabilir bir yaklaşım olabilir.
SONUÇ: SAATTEN ÇOK SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÖNEMLİ
Akşam 7’den sonra yemek yememek, özellikle gece atıştırma alışkanlığı bulunan kişilerde günlük enerji alımının azalmasına ve daha düzenli bir beslenme rutini oluşmasına yardımcı olabilir. Yemek ile uyku arasındaki sürenin uzaması da bazı kişilerde gece yaşanan mide rahatsızlıklarının azalmasını sağlayabilir. Ancak kilo verme açısından tek başına 19.00 sınırına güvenmek doğru değil. Günlük toplam beslenme, porsiyonlar, fiziksel aktivite ve uyku düzeni birlikte değerlendirilmelidir.
Kısacası, akşam 7’den sonra yemek yememek bazı kişiler için işe yarayan bir düzen oluşturabilir; fakat belirleyici olan yalnızca saat değil, bu uygulamanın kişinin genel yaşam tarzı içinde nasıl sürdürüldüğüdür.
