Antalya Ticaret Borsası AR-GE Uzmanı Çetin Salman, kentte yer altı sularına ulaşmak için yapılan sondajların derinliğinin 100 metreden 300 metreye kadar çıktığını belirterek, “Eskiden Antalya’da nereye sondaj vursanız su çıkarırdı ama artık öyle bir durum söz konusu değil. Su kaynakları üzerinde ciddi bir baskı var. Suyu ölçmemiz, korumamız ve planlı bir şekilde kullanmamız gerekiyor” dedi.
Antalya’da COP31 kapsamında gerçekleştirilen iklim söyleşilerinin ikinci gününde, Akdeniz’de yaşanan iklim değişikliğinin gıda üretimi ve tarım üzerindeki etkileri ele alındı. Üç Kapılar Hadrian Kapısı’nda düzenlenen ‘Akdeniz Değişirse: Gıda ve Tarım’ başlıklı söyleşiye, tarım ve gıda sektöründe görev yapan isimlerin yanı sıra vatandaşlar da katıldı. Söyleşide Antalya tarımının karşı karşıya olduğu sorunları değerlendiren Antalya Ticaret Borsası AR-GE Uzmanı Çetin Salman, üretim maliyetlerinden su kaynaklarının azalmasına, iklim değişikliğinden pazarlama sorunlarına kadar birçok konuda açıklamalarda bulundu.
‘ANTALYA’DA SU KAYNAKLARININ YÜZDE 97’Sİ YER ALTINDA’
Antalya’nın su kaynaklarının büyük ölçüde yer altı sularına dayandığını belirten Salman, “Antalya’da suyumuzun yüzde 97’si yer altı kaynaklarına dayalı. Biz suyumuzu diğer kentlerde olduğu gibi yer üstü kaynaklarından, nehirlerden, derelerden ve benzeri tatlı su kaynaklarından almıyoruz. Yer altında depolanan suyu çeşitli araç gereçlerle çekerek kullanıyoruz” dedi.
Yer altı sularına ulaşmanın her geçen gün zorlaştığını ifade eden Salman, “Eskiden, bundan 5-6 yıl öncesine kadar sondajların yere inme mesafesi 100 metrelerdi. Bugün 300 metrelere kadar çıkmış durumda ve hemen her yerde de su bulunmuyor. Eskiden Antalya’da nereye sondaj vursanız su çıkarırdı ama artık öyle bir durum söz konusu değil. Dolayısıyla tarımsal anlamda da üretim üzerinde ciddi bir baskı oluşuyor” diye konuştu.
Su yetersizliğinin tarımsal üretim kararlarını da etkilediğini kaydeden Salman, “Korkuteli’nde geçtiğimiz yıl mısır ekimiyle ilgili bir durdurma söz konusu oldu çünkü yeterli su yoktu. Meyve bahçelerinin sulanması gerekiyor ve ekstra mısır üretimi için su sağlanamayacağı Valilik tarafından paylaşılmıştı. Bu tip önlemler yerel yönetim düzeyinde alınıyor” ifadelerini kullandı.

Whatsapp Image 2026 11 16 At 14.38.48 (2)
‘SUYUN YÜZDE 70-77’Sİ TARIMDA KULLANILIYOR’
Mevcut su kaynaklarının önemli bölümünün tarımda kullanıldığını vurgulayan Salman, “Mevcut su kaynaklarının aşağı yukarı yüzde 70 ila 77’si tarımda kullanılıyor. Dolayısıyla tarım sektörünün bu konuda ciddi anlamda çalışma yapması gerekiyor. Suyu ne kadar kullandığımızı bilmemiz, kaynaklarımızı korumamız ve planlı bir şekilde hareket etmemiz gerekiyor” dedi.
Üreticilerin tasarruflu sulama sistemlerine geçişte maliyet sorunu yaşadığını belirten Salman, “Kapalı devre dediğimiz sulama sistemleri ciddi anlamda bir maliyet oluşturuyor. Özellikle küçük çiftçinin bunu gerçekleştirmesi kolay değil. Belli dönemler içerisinde bu sistemlerin yenilenmesi de gerekiyor. Bu nedenle merkezi yönetimin, bakanlık düzeyinde destek ve teşvik mekanizmalarını artırarak bu konuya eğilmesi gerekiyor” diye konuştu.
Kooperatifleşmenin önemine de değinen Salman, “Bizim en azından bu konuda kooperatifleşme yolunu benimsememiz gerekiyor. Kentimiz özellikle sulama kooperatifleri konusunda kötü durumda değil. Bu çalışmaları yaygınlaştırmak ve yeterli düzeye getirmek için ilçe belediyelerinin, Büyükşehir Belediyesi’nin ve merkezi yönetimin üreticileri kapsayacak biçimde destek sağlaması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
‘TURİZMDE KİŞİ BAŞI SU TÜKETİMİ 1000 LİTREYİ AŞIYOR’
Su tüketiminin yalnızca tarım üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Salman, turizm sektöründeki kullanıma da dikkat çekti. Salman, “Evlerde kişi başı 100 ila 150, hadi bilemediniz 200 litre su tüketimi varken, turizmde kişi başı su tüketimi 1000 litrelere, hatta üzerine çıktığı oluyor. Dolayısıyla bizim sektörel bazlı hem tarıma hem turizme hem sanayiye hem de kent içi kullanıma yönelik su planlamasında bulunmamız gerekiyor” dedi.
Su kaynaklarının korunması konusunda farkındalık oluşturulması gerektiğini ifade eden Salman, “Her ne kadar bugün suyun öneminin altını çiziyor olsak da su şu anda ucuz bir kaynak. Mevcut maliyetler içerisinde çiftçinin en düşük kalemi su. Biz öncelikle bu konuda bir bilinç oluşturmamız gerekiyor. Çünkü suyu daha fazla harcarsak ileriki yıllarda üretim yapamaz hale geleceğimizi üreticinin, çiftçinin biliyor olması gerekiyor” diye konuştu.
‘İŞÇİLİK MALİYETLERİ YÜZDE 40’I AŞTI’
Antalya tarımında üreticinin karşılaştığı temel sorunlardan birinin artan maliyetler olduğunu belirten Salman, “Antalya tarımının üç temel sorunu var. Öncelikle maliyet. Gübre, enerji, fide ve işçilik gibi giderler son dönemde oldukça arttı. İşçilik giderleri önceden toplam maliyet içerisinde yüzde 15-20 arasında bir paya sahipken günümüzde yüzde 40’ları aşmış durumda” dedi.
Artan maliyetler nedeniyle üreticinin ürününü hasat etmekte dahi zorlandığını söyleyen Salman, “Maliyetini kurtarmayan üreticinin dalında zeytini bırakmaya mecbur kaldığı bir dönemden geçiyoruz. İşçilik maliyetleri üretici açısından son derece önemli bir noktaya ulaşmış durumda” ifadelerini kullandı.

Whatsapp Image 2026 11 16 At 14.38.48 (1)
‘ÜRETİM VAR AMA ÇİFTÇİ ÜRÜNÜNÜ SATAMIYOR’
İklim değişikliğinin tarımsal üretimde ciddi dalgalanmalara neden olduğunu belirten Salman, ani sıcaklık değişimleri ve aşırı yağışların üreticiyi etkilediğini söyledi. Geçen yıl yaşanan sıcaklık değişimlerinin meyve üretiminde kayıplara yol açtığını kaydeden Salman, “Geçen yıl şubatta aşırı soğuk oldu. Mayıs ayında ani bir hava sıcaklığı oluştu ve sonrasında biz meyveyi yiyemedik. İnsanlar kiraz tüketemedi çünkü ürün oluşmadı. Bu sene ise tam tersini yaşıyoruz. Meyve için konuşursak çok ciddi düzeyde bir üretim miktarı var. Ancak bu sene de ürün çiftçinin deyimiyle para etmiyor. Çiftçi dalından ürünü toplamakta dahi zorlanıyor çünkü maliyetini karşılamıyor” diye konuştu.
Antalya’dan başka kentlere gönderilen ürünlerin nakliye maliyetlerine de değinen Salman, “Domates bugün halde 35 lira. Biz bu domatesi hiç para ödemeden bir ambalaj alıp İstanbul’a gönderdiğimizde İstanbul haline nakliye fiyatı ortalama 20-25 lira. Ürünün market raflarına ya da pazarlara ulaşması ise 70 lirayı buluyor. Başta akaryakıt olmak üzere ciddi bir girdi söz konusu” dedi.
Antalya’nın Türkiye tarımındaki önemine dikkat çeken Salman, “Antalya, Türkiye’deki sera varlığının yaklaşık yüzde 41’ini oluşturan, meyvecilikte de ciddi anlamda lider kentlerimizden biri. Üreticinin gücünü korumak için bu maliyetleri düşürmemiz gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Muhabir: AYŞE OKAN SARICA