Alışverişlerde hız ve kolaylık sağlayan temassız ödeme özelliği, banka kartı (debit kart) kullanıcıları için telafisi oldukça zor bir finansal riske dönüştü. Günlük harcamalarda şifre girme zorunluluğunu ortadan kaldıran bu sistem, son dönemde artan dijital dolandırıcılıklar, kart kopyalama işlemleri ve kayıp-çalıntı vakalarıyla yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, bu süreçte en büyük zararı alışverişlerinde kredi kartı yerine doğrudan maaş veya mevduat hesabına bağlı banka kartını tercih eden vatandaşların gördüğünü belirterek kritik uyarılarda bulundu.
TEMASSIZ İŞLEMLER BAKİYEYİ SANİYELER İÇİNDE SIFIRLIYOR
Kartın kaybedilmesi, çalınması veya dijital yöntemlerle ele geçirilmesi durumunda saniyeler içinde gerçekleştirilen temassız harcamalar, banka kartı kullanıcılarının sistemdeki nakit birikimini anında sıfırlayabiliyor. Birçok tüketici, banka kartı ile kredi kartının yasal koruma ve itiraz süreçlerini aynı zannederek büyük bir yanılgıya düşüyor. Oysa tüketici hukuku ve bankacılık mevzuatına göre iki kart türü arasında oldukça kritik bir fark bulunuyor.
BANKA KARTI DOĞRUDAN NAKİT KAYBETTİRİYOR
Kredi kartı sahipleri izinsiz bir harcamaya itiraz ettiklerinde, ‘ters ibraz’ (chargeback) adı verilen yasal süreç hızlıca devreye giriyor. Banka bu aşamada parayı bloke edebiliyor, ilgili sigortalar devreye giriyor ve vatandaşın cebinden doğrudan bir nakit çıkışı yaşanmıyor. Borç niteliğindeki bu tutar üzerinde inceleme sürerken tüketici günlük hayatına normal bir şekilde devam edebiliyor.
Banka kartında ise durum tamamen farklı ve tehlikeli bir şekilde işliyor. Banka kartıyla yapılan temassız ödemede hamle, doğrudan vatandaşın vadesiz hesabındaki kişisel ve hazır nakit parasına yapılıyor. Para hesaptan anında çekildiği için, hırsızlık ya da dolandırıcılık fark edilip karta bloke konulana kadar geçen sürede tüm nakit birikimi tamamen kaybedilmiş oluyor.
PARANIN İADE EDİLMESİ AYLARCA SÜREBİLİR
Üstelik banka kartından izinsiz şekilde yapılan harcamalarda, paranın hesaba iade edilme süreci oldukça sancılı geçiyor. Bankanın güvenlik açığı veya kusuru kanıtlanana kadar geçen yasal inceleme süresi ayları bulabiliyor. Kredi kartında borç itirazı ile süreç kolayca yönetilebilirken, banka kartı mağdurları haklılıkları ispatlanana kadar kirasını, faturasını veya mutfak masrafını karşılayacağı nakit paradan tamamen mahrum kalıyor.
NAKİT PARA NASIL KORUNUR?
Uzmanlar, doğrudan banka hesabına bağlı olan bu kartların temassız özelliklerini kullanırken çok daha temkinli olunması gerektiğini vurgulayarak birtakım önlemler sıralıyor. Bu önlemlerin başında, maaş veya birikimlerin durduğu ana hesaba bağlı banka kartını alışverişlerde hiç kullanmamak geliyor. Bunun yerine, içinde sadece günlük harcanacak kadar küçük tutarların bulundurulduğu ikinci bir hesap açılması ve kartın bu hesaba tanımlanması öneriliyor.
Bir diğer etkili önlem olarak, mobil bankacılık uygulamaları üzerinden banka kartının günlük temassız işlem limitinin minimum seviyeye düşürülmesi veya ihtiyaç duyulmuyorsa bu özelliğin tamamen kapatılması gerektiği belirtiliyor. Ayrıca hesapta yaşanan en küçük bir hareketlilikte bile telefona anlık bildirim (push notification) gelmesinin sağlanması, ilk izinsiz denemede kartı hızlıca iptal ettirebilmek adına hayati önem taşıyor.
