DATÇA, Türkiye’nin güneybatı ucunda, Ege ile Akdeniz’i birbirine bağlayan eşsiz bir yarımada üzerinde yer alan; tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış köklü bir yerleşim. Bugün Muğla iline bağlı merkezi ilçelerden biri olan Datça’nın adıyla ilgili bilgiler, antik çağlardan günümüze uzanan bir kültürel dönüşümü yansıtıyor.
TARİHİN DERİNLİKLERİNDEN MODERN ÇAĞA
Datça Yarımadası’nda bulunan arkeolojik buluntular, bölgenin tarihinin M.Ö. 2000’lere kadar uzandığını gösteriyor. İlk yerleşimciler Karyalılar, bölgede Doryalılar döneminde M.Ö. 1000’li yıllarda Knidos gibi önemli bir yerleşim kurularak Altın Çağ’ını yaşadı. Knidos, özellikle Afrodit heykeli ve ticari limanlarıyla dönemin önemli merkezlerinden biri oldu. Bu dönemde bölge, farklı kültürlerin etkisi altında kaldı; Pers egemenliği, Roma ve Bizans dönemleri, sonrasında ise Menteşeoğulları ve Osmanlı hakimiyeti bölge tarihini şekillendirdi.
DATÇA ADININ KÖKENİ
Datça isminin kökeni, doğrudan antik dünyanın adlandırma alışkanlıklarına dayanıyor. Antik dönemde, Knidos’a yakın bir yerleşim merkezi 'Stadia' (Stadya) adıyla anıldı. Bu isim, Yunanca kökenli ve denizcilik ve ölçü birimi kavramlarıyla ilişkilendiriliyor. Zamanla Stadia ismi, dönemin halk dilinde değişime uğrayarak Tadya → Dadya → Dadça → Datça biçimlerine dönüştü. Bu tür evrilmeler, antik yer adlarının halk kullanımına göre farklı telaffuzlarla şekillenmesine örnek teşkil ediyor.
Bu süreçte antik metinlerde de yarımadanın adı Stadia olarak geçerken bu yer adı zamanla 'Datça' olarak yaşamını sürdürdü.
REŞADİYE DÖNEMİ VE TEKRAR DATÇA
Osmanlı İmparatorluğu döneminde, özellikle 20. yüzyıl başında, bölgenin adı kısa süreliğine 'Reşadiye' olarak da kaydedildi. Bu adlandırma, dönemin padişahı II. Mehmed Reşad’a ithafen yapıldı. Ancak Cumhuriyet'in ilanı ve ulusal düzenlemelerle birlikte eski ad olan Datça tekrar resmi ad olarak kabul edildi.
TARİHSEL HAFIZANIN PARÇASI
Datça ismi, binlerce yıllık tarih boyunca değişen diller, kültürler ve halk söylemleriyle şekillenmiş bir adlandırma. Antik çağda 'Stadia' olarak bilinen yerleşimin zaman içinde halk dilinde dönüşmesiyle günümüzdeki 'Datça' adını alması, bu köklü tarihsel süreçle doğrudan bağlantılı Bu ad, sadece bir coğrafi işaret değil; Knidos’un, Dor medeniyetinin ve Anadolu’nun tarihsel hafızasının canlı bir parçası.
