6 Şubat depremlerinin ardından yeniden ayağa kaldırılan şehirler, bu kez iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilir şehircilik çalışmalarıyla uluslararası gündeme taşındı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında düzenlenen 'Asrın İhyası ve Yerel Yönetim İş Birlikleri' panelinde, deprem bölgesindeki yeniden yapılanma süreci iklim değişikliği perspektifinden ele alındı.
COP31’in 12 Kasım programında, 'Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre' teması kapsamında gerçekleştirilen paneli Kentsel Dönüşüm Başkanı Hakkı Alp yönetti. Panele Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er ve Adıyaman Belediye Başkanı Abdurrahman Tutdere katıldı.
Panelde, deprem bölgesinde yürütülen çalışmaların yalnızca konut ve altyapı yatırımlarıyla sınırlı kalmadığı, şehirlerin iklim değişikliğinin oluşturduğu risklere karşı da dirençli hale getirilmesinin önem taşıdığı vurgulandı.
KAHRAMANMARAŞ’TA ENKAZDAN EKONOMİYE GERİ DÖNÜŞÜM
Deprem sonrası ortaya çıkan milyonlarca ton yıkıntı atığının yeniden değerlendirilmesi, Kahramanmaraş’ın çevre odaklı yeniden yapılanma çalışmalarının önemli ayaklarından birini oluşturuyor.
Karacasu Enkaz ve Yıkıntı Atıkları Geri Dönüşüm Tesisi’nde beton, demir, metal, plastik ve asfalt gibi malzemeler ayrıştırılarak yeniden ekonomiye kazandırılıyor. Beton atıklarından elde edilen agregalar yol, altyapı ve onarım çalışmalarında kullanılıyor. Böylece hem atık miktarının azaltılması hem de doğal kaynak tüketiminin sınırlandırılması hedefleniyor.
Geri dönüşüm kapasitesini artırmak amacıyla Elbistan ilçesine bağlı Çiçek Mahallesi’nde yaklaşık 100 milyon TL bütçeli yeni bir tesis kurulması planlanıyor. DOĞAKA ile Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi arasında imzalanan protokol kapsamında projenin finansmanının yaklaşık yüzde 90’ının hibe yoluyla karşılanması öngörülüyor.
Yeni tesiste geri kazanılacak malzemelerin kent mobilyaları, çevre düzenleme ürünleri ve çeşitli yapı elemanlarının üretiminde değerlendirilmesi hedefleniyor. Böylece deprem enkazının çevresel bir yük olmaktan çıkarılarak yeniden yapılanma sürecinde ekonomik değere dönüştürülmesi amaçlanıyor.
HATAY, MALATYA VE ADIYAMAN’DA YENİDEN YAPILANMA
Deprem bölgesindeki yeniden yapılanma çalışmaları, dört kentin ihtiyaçları ve öncelikleri doğrultusunda devam ediyor.
Malatya’da rezerv alan ve yerinde dönüşüm uygulamalarıyla konutların yanı sıra altyapı ve sosyal yaşam alanları yeniden şekillendiriliyor. Hatay’da konut ve iş yerlerinin inşası, ulaşım ve altyapı yatırımlarıyla birlikte yürütülürken kentin tarihî ve kültürel mirasının korunması da öncelikler arasında bulunuyor.
Adıyaman’da ise yerinde dönüşüm ve altyapı yatırımlarının yanı sıra atıkların kaynağında ayrıştırılması ve geri kazanılmasıyla çevre yönetiminin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Dört kentte sürdürülen çalışmaların ortak noktası, yeniden yapılanma sürecinde çevresel sürdürülebilirliğin ve afetlere karşı dayanıklılığın ön planda tutulması.
YENİ ŞEHİRLERİN GÜNDEMİNDE SEL, KURAKLIK VE AŞIRI SICAKLAR VAR
İklim değişikliği, şehirlerin karşı karşıya olduğu riskleri artırırken aşırı yağışlar, seller, kuraklık ve sıcak hava dalgaları yeni şehir planlamasının temel başlıkları arasında yer alıyor.
Bu kapsamda yağmur suyunun etkin yönetilmesi, su kaynaklarının korunması, taşkın riskinin azaltılması ve yeşil alanların artırılması büyük önem taşıyor. Enerji verimli binalar, yenilenebilir enerji sistemleri ve toplu ulaşım yatırımları da kentlerin karbon ayak izinin düşürülmesinde öne çıkıyor.
Deprem bölgesinde yürütülen yeniden inşa çalışmalarında yalnızca bugünün ihtiyaçlarının değil, gelecek yıllarda karşılaşılabilecek çevresel risklerin de dikkate alınması gerekiyor. Güçlü altyapı, doğru şehir planlaması ve doğal kaynakların verimli kullanımı, iklim dirençli kentlerin temel unsurları arasında bulunuyor.
YEŞİL DÖNÜŞÜMLE GELECEĞE TAŞINIYOR
COP31’de gerçekleştirilen panelde öne çıkan değerlendirmeler, deprem bölgesindeki yeniden yapılanmanın klasik bir inşa sürecinin ötesine taşınması gerektiğini ortaya koydu.
Enkaz atıklarının geri dönüştürülmesi, çevre dostu altyapı yatırımları, enerji verimliliği ve doğal kaynakların korunması, şehirlerin geleceğini belirleyecek temel unsurlar arasında gösterildi. Yerel yönetimler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesiyle deprem bölgesinde geliştirilen uygulamaların yaygınlaştırılması hedefleniyor.
6 Şubat depremlerinin ardından yeniden ayağa kaldırılan Kahramanmaraş, Hatay, Malatya ve Adıyaman, şimdi iklim değişikliğinin oluşturduğu tehditlere karşı da hazırlanıyor. COP31’de öne çıkan yaklaşım ise geleceğin şehircilik anlayışını ortaya koyuyor: Yalnızca yeniden inşa etmek yeterli değil; daha güvenli, daha yeşil ve afetlere karşı daha dirençli şehirler kurmak gerekiyor.
