TÜRKİYE'NİN enerji üretiminde önemli bir yere sahip olan hidroelektrik santralleri (HES) için denetim mekanizmaları yeniden yapılandırıldı. 7584 sayılı Kanun, Devlet Su İşleri (DSİ) sorumluluk sahasındaki tesislerin işletilmesinde 'tavizsiz güvenlik' ilkesini merkeze alıyor. 20 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan yeni düzenleme, özellikle can ve mal güvenliğini tehlikeye atan durumlarda işletmeci şirketlere yönelik caydırıcı ceza ve fesih süreçlerini yasallaştırıyor.
İHLAL EDEBE 'LİSANS FESHİ' VE AĞIR PARA CEZASI
Yeni kanunun en dikkat çekici maddelerinden biri, güvenlik risklerinin tespiti halinde uygulanacak 'kademeli yaptırım' sistemi. Buna göre:
-
İhtar ve süre: Tesislerde can ve mal güvenliği açısından risk oluşturan bir durum tespit edildiğinde, şirkete önlemlerini alması için süre tanınacak.
-
Üretimin durdurulması: Verilen süre içinde adım atmayan şirketin enerji üretimi için su kullanımı durdurulacak.
-
Sözleşme feshi: İlave süreye rağmen eksiklikleri gidermeyen şirketin su kullanım hakkı anlaşması derhal feshedilecek.
-
İdari para cezası: İşletme talimatına uymayan veya denetimlerde eksiklikleri bulunan tesislere, tesisin hidrolik kurulu gücüne bağlı olarak 250 bin TL ile 5 milyon TL arasında değişen ağır idari para cezaları uygulanacak. Tekrarlanan ihlallerde ise bu cezalar katlanarak artacak.
BELEDİYELER DE SORUMLU
Kanun sadece özel şirketleri değil, yerel yönetimleri de kapsama alıyor. DSİ tarafından inşa edilen ancak zamanla imar planı içinde kalarak 'meskûn mahal' haline gelen tesislerin çevresinde, koruyucu güvenlik tedbirlerini alma sorumluluğu artık ilgili belediye veya il özel idaresine geçti. Ayrıca, su yapılarının amacı dışında kullanılması durumunda tüm hukuki ve idari sorumluluğun 'kullanan kişi veya kuruma' ait olacağı net bir şekilde hükme bağlandı.
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE: NEDEN BU KARAR ALINDI?
Geçmiş yıllarda özellikle işletme talimatlarına uyulmaması veya servis yollarının denetimsiz kullanımı nedeniyle yaşanan kaza ve kayıplar, sektörde yasal bir boşluk olduğunu göstedi. Mevcut durumda, sorumluluk sahalarının devri ve işletme hatalarının yaptırımı noktasında ciddi gri alanlar bulunuyordu.
SERVİS YOLLARI GENEL ULAŞIMA AÇILIYOR MU?
Su yapılarına ait servis yolları ile ilgili de önemli bir düzenleme yapıldı. Bundan böyle servis yollarının genel ulaşım maksatlı kullanılmasına, ancak DSİ'nin uygun görmesi ve işletme/bakım sorumluluğunun ilgili kuruma devredilmesi şartıyla izin verilecek. İlgili kurum tarafından devralınmamış yolların yönetimi ise artık altı ay gibi net bir takvimle devredilecek.
Resmî Gazete’de yayımlanan bu düzenlemelerle birlikte HES işletmecileri, artık sadece enerji verimliliğiyle değil, tesis güvenliği ve çevresel sorumluluklarla da doğrudan denetlenecek. İlgili Bakanlığın çıkaracağı yönetmelikle usul ve esasları belirlenecek olan yeni sistem, enerji sektöründe 'güvenlik öncelikli' bir dönemin kapısını aralıyor.
