Antalya’da düzenlenen iklim söyleşilerinde konuşan Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Uzmanı Doç. Dr. Mehtap Türkay, iklim krizinin tarımsal üretimden gıda fiyatlarına, beslenme alışkanlıklarından halk sağlığına kadar birçok alanı etkilediğini belirterek, sağlıklı ve besleyici gıdaya erişimin gelecekte daha büyük bir sorun haline gelebileceğini söyledi.

Üç Kapılar Hadrian Kapısı’nda gerçekleştirilen “Akdeniz Değişirse: Gıda ve Tarım” başlıklı söyleşiye, tarım, gıda ve sağlık alanında görev yapan isimlerin yanı sıra vatandaşlar da katıldı. Söyleşide Akdeniz’de yaşanan iklim değişikliğinin tarımsal üretim, gıda güvencesi ve halk sağlığı üzerindeki etkileri ele alındı.

‘İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ DEĞİL, İKLİM KRİZİ’
İklim değişikliğinin bir kriz olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Mehtap Türkay, “İklim değişikliği diyoruz ama daha çok iklim krizi diyoruz. İklim krizleri dememizin nedeni, bu iklim değişikliğinin bizlerin baş edemeyeceği derecede büyük olması, yani krizle baş etme yeteneğimizi zorlaması. Bu yüzden de kriz demeyi tercih ediyoruz. Kriz demek acil önlem alınması gereken bir durum demek. Değişiklik dediğimizde olayı yumuşatmış oluyoruz. Kriz dediğimizde mücadele etmeli ve müdahale etmeliyiz anlamına geliyor” dedi.

İklim krizinin insan sağlığını doğrudan ve dolaylı olarak etkilediğini kaydeden Türkay, “Kötü hava koşulları, seller, fırtınalar, hortumlar doğrudan insan sağlığını etkiliyor. Doğrudan travmalara neden oluyor, afetlere neden oluyor ve ölüyoruz zaten. Dolaylı etkisi ise ekosistemler üzerine. Çölleşme, aşırı seller ürün çeşitliliğimizi azaltıyor” diye konuştu.

İklim krizinin bulaşıcı hastalıklar üzerindeki etkilerine de dikkat çeken Türkay, “Gelecekte vektör bazlı, yani sıtma gibi geçmişte bizim başımızı ağrıtan hastalıkların yeniden dönmesini bekliyoruz. Bulaşıcı hastalıklar, vektörle bulaşan hastalıklar ve gıda kaynaklı hastalıklar iklim değişikliğinin dolaylı etkileri arasında” ifadelerini kullandı.

Whatsapp Image 2026 11 16 At 16.09.36

‘GIDAYI KARIN DOYURMAK İÇİN YEMEYE BAŞLIYORUZ’
İklim krizinin gıda üretiminin yanı sıra ürünlerin tüketiciye ulaşmasını sağlayan bütün zinciri etkilediğini belirten Türkay, üretimden lojistiğe, pazarlamadan tüketiciye kadar yaşanan sorunların gıdaya erişimi zorlaştırdığını söyledi.

Türkay, “Gıda üretimi azalıyor. Azalmasa bile bizim alım gücümüz azalıyor. Bu yüzden lojistik bozuluyor ya da etkileniyor. Sonuç olarak biz bunların her bir zincirinin bir parçası olarak evimize götürdüğümüz gıdayı, beslenmek için yememiz gereken gıdayı artık karın doyurmak için yemeye başlıyoruz” dedi.

‘GIDA GÜVENCESİ SADECE BUGÜN DOYMAK DEĞİL’
Gıda güvencesinin yalnızca gıdanın bulunması anlamına gelmediğini vurgulayan Türkay, herkesin sürekli olarak yeterli, dengeli, güvenli ve besleyici gıdaya ulaşabilmesi gerektiğini söyledi. Türkay, “Gıda güvencesi şu demek: Hepimizin yeterli, dengeli, besleyici gıdaya sürekli ulaşabilmesi. Güvenli olması, altını çiziyorum. Gıda güvencesi de evimize giren gıdanın sürekli olması demek. Sadece bugün doyduk, yarına endişeyle bakıyorsak bu zaten güvence altına alınmamıştır” diye konuştu.

Gıdaya erişimin ekonomik ve kültürel boyutuna da dikkat çeken Türkay, “Gıdayı üretmek sadece yetmiyor bize. Gıda ulaşılabilir olmalı. Her vatandaşın uygun gıdaya, uygun zamanda, ihtiyacı olduğunda ve ihtiyacı olduğu kadar ulaşabilmesi, bunun fiyatını karşılayabilmesi gerekiyor. En önemlisi de ülke kültürümüze uygun gıdaların üretilmesi” ifadelerini kullandı.

OKUL KANTİNLERİNDE SAĞLIKLI GIDA VURGUSU
Toplum sağlığı açısından beslenme alışkanlıklarının önemine değinen Türkay, yalnızca ne kadar gıda üretildiğinin değil, bu gıdaların kimler tarafından ve ne miktarda tüketildiğinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Türkay, “Biz halk sağlıkçı olarak toplum beslenmesi deriz. Bireylerin tek tek sağlığı önemlidir, çünkü o bireyler toplanıp bu toplumu oluşturur. Biz topluma tanı koyarız. Bu yüzden de ne kadar üretiyoruz yetmez bizim için. Kim tüketiyor, ne kadar tüketiyor, neyi tüketiyor? Biz bu soruları sorarız ve bunları cevaplarız” dedi.

Okul kantinlerinde sağlıklı gıdaya erişimin önemine de dikkat çeken Türkay, “Paketli gıdaların az olduğu, rafine şekerin az olduğu gıdalar yetmez. Sağlıklı bir kantin oluşturduk, mesela hepimizin yaptığı yanlışlardan biri bu. Biz yaptık. Hayır, o yapılan kullanılabiliyor mu?” sözleriyle sağlıklı beslenme uygulamalarının çocuklar tarafından benimsenmesi ve kullanılması gerektiğini vurguladı.

‘EŞİTLİKÇİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR SOSYAL BELEDİYECİLİK’ ÇAĞRISI
İklim krizi ve gıda güvencesiyle mücadelede yerel yönetimlerin sorumluluklarına da değinen Doç. Dr. Mehtap Türkay, sosyal belediyecilik uygulamalarının eşitlikçi ve sürdürülebilir olması gerektiğini söyledi. Belediyelerin yalnızca belirli kesimlere yönelik geçici çözümler üretmesinin yeterli olmadığını belirten Türkay, “Ben halk sağlıkçı olarak eşitlikten yanayım. Sosyal belediyecilik eşitlikçi değilse, bugün yaptım yarın yoksa, sürdürülebilir değilse ve siyasi iktidarlardan etkileniyorsa bazı uygulamaları hiç baştan yapmamak gerekiyor” dedi.

Belediyelerin mahalle mahalle ihtiyaç sahiplerini belirlemesi gerektiğini vurgulayan Türkay, “Çok iyi bir sosyal hizmet ağı oluşturmak belediyenin en önemli görevi. Mahalle mahalle ihtiyaç sahiplerinin belirlenmesi gerekiyor. Özellikle kırılgan nüfus dediğimiz çocuklar, yaşlılar, kadınlar, göçmenler, geçici tarım işçileri ve yoksulların ihtiyaçları tespit edilmeli. Yoksulluk giderek arttığı için onu başa alalım. Yoksul olan kadınsa ya da yoksul çocuksa iki dezavantajlılık bir arada. Yerel yönetimler bu nüfusları ve bu nüfusların ulaşamadıkları hizmetleri belirlemeli” diye konuştu.

Muhabir: AYŞE OKAN SARICA