TARIM ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 22 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 'Embriyo Üretimine Dair Tebliğ', hayvan ıslahı ve biyoteknolojik üreme tekniklerinde yeni bir dönemi başlattı. Manda dahil damızlık sığır, koyun, keçi, kedi ve köpek türlerinde embriyo üretimi ile üretilen embriyoların transferi, depolanması, piyasaya arzı ve izlenebilirliğine ilişkin usul ve esasları belirleyen yeni düzenleme yayımlamdı.
Sektör temsilcileri, uzun süredir beklenen bu düzenlemenin, özellikle yerli hayvan gen kaynaklarının korunması ve verimliliğin artırılması noktasında önemli bir adım olduğunu belirtiyor. Yeni tebliğ ile birlikte, kayıt dışı üreme faaliyetlerinin önüne geçilerek genetik potansiyeli yüksek sürüler oluşturulmasının önündeki teknik engellerin kaldırılması hedefleniyor.
HASTALIKTAN ARİ İŞLETME ŞARTI
Tebliğ ile getirilen en önemli yeniliklerden biri, oosit/embriyo üretimi yapılacak tüm üretim merkezleri ve işletmeler için 'hastalıktan ari işletme sağlık sertifikasına' sahip olma zorunluluğU. Sığır, koyun ve keçi türleri için getirilen bu kural, üretimde kullanılacak donör hayvanların hastalıklardan korunmasını ve genetik materyalin güvenilirliğini garanti altına almayı amaçlıyor.
Bunun yanı sıra donör hayvanların üretim merkezinde veya işletmede en az 30 gün geçirmesi, kısıtlı bölgelerden gelen hayvanlarla temas etmemesi ve ihbarı mecburi hastalıklara karşı klinik belirti göstermemesi gibi katı sağlık kriterleri de uygulamaya konuldu.
MOBİL ÜRETİM ARAÇLARINA STANDART
Tebliğ, in vivo (canlı içinde) yöntemle embriyo üretimi yapan mobil embriyo üretim araçları için de teknik ve hijyenik standartları netleştirdi. Araçların, Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre 'N' sınıfı olması, üretim ve şoför mahallinin ayrı bulunması ve belirlenen asgari ölçü ve alanlarda (üretim alanı ve kirli malzeme alanı) kurulması zorunlu hale getirildi.
ISLAH VE GENETİK ÜSTÜNLÜK KRİTERLERİ
Sığır cinsi donör hayvanlarda, sadece sağlık değil, teknik kriter ve verim şartları da ön plana çıkıyor. Tebliğe göre, donör adayı hayvanların genetik üstünlüğe sahip, sağlıklı ve üreme kabiliyetinin yüksek olması şartı aranıyor. Siyah alaca (holstein) ve simental gibi belirli ırklarda ise laktasyon süt verimi veya genomik test sonuçlarının Bakanlık tarafından belirlenen kriterlere uygun olması gerekiyor. Yerli ırklar ve etçi ırk sığırlarda ise verim özelliği aranmıyor.
SORUMLU VETERİNER HEKİM ZORUNLULUĞU
Üretim süreçlerinin profesyonel yönetimi adına, işletmelerde görev yapacak sorumlu yönetici ve/veya sorumlu veteriner hekimlerle ilgili süreçler detaylandırıldı. İşten ayrılma durumlarında bildirim süreleri ve yeni personelin görev süresi konusunda katı kurallar getirilirken 90 günü aşan boşluk durumlarında işletme izinlerinin iptal edileceği hükme bağlandı.