ANTALYA’NIN Muratpaşa ilçesinde Konyaaltı Caddesi’nde yer alan tramvay hattı boyunca sıralanan elektrik direkleri, ilginç bir görüntüye sahne oluyor. Bölgedeki taksi duraklarına ulaşımı kolaylaştırmak amacıyla direklere monte edilen çağrı butonları, hemen birkaç santimetre üzerindeki ‘Dikkat Elektrik Tehlikesi’ levhalarıyla tam bir tezat oluşturuyor. Vatandaşlar, yüksek gerilim uyarısı olan bir direğe dokunmanın ‘sağlıksız ve riskli’ olduğunu belirterek duruma tepki gösteriyor.
Raylı sistemin çalışması için gerekli olan ve hayati risk taşıyan 750 Volt DC (Doğru Akım) enerjinin geçtiği metal direkler, aynı zamanda taksi duraklarının çağrı noktası haline getirildi. Taksi duraklarına ait çağrı butonlarının, tam da ‘DİKKAT! ELEKTRİK TEHLİKESİ 750 V DC’ yazılı tabelaların altına yerleştirildiği görülüyor. Vatandaşlar, bir yandan taksi çağırmak isterken diğer yandan devasa bir yüksek gerilim uyarısıyla karşı karşıya kalıyor.
VATANDAŞ TEDİRGİN OLUYOR
Emekli öğretmen Selami Y., yaşadığı tereddüdü şu sözlerle dile getirdi: "Taksiye ihtiyacım olduğunda butona yöneliyorum ama tam elimi uzatacakken gözüm hemen üzerindeki 'Dikkat Elektrik Tehlikesi' yazısına takılıyor. İnsan ister istemez 'Ya bir kaçak varsa?' diye korkup çekiniyor. Taksi hizmetinin tehlikeyle yan yana sunulması çok tezat."
Bir başka vatandaş olan üniversite öğrencisi Merve A. ise, butonu kullanmak yerine durak numarasını aramayı tercih ettiğini belirterek şunları söyledi: "Direkte tehlike uyarısı varken o direğe monte edilmiş metal bir kutuya dokunmak bana pek mantıklı gelmiyor. Yağmurlu havalarda zaten yanından bile geçmiyoruz. Butona basmak yerine vakit kaybedip telefonla durağı aramak zorunda kalıyorum. Bu butonların daha güvenli, bağımsız stantlarda olması gerekmez mi?"
MÜHENDİS UYARDI: ELEKTRİK ŞAKAYA GELMEZ
Elektrik Elektronik Mühendisi Mehmet Fidan’ın uyarıları, Konyaaltı Caddesi’ndeki uygulamanın ciddi güvenlik riskleri barındırdığını gösteriyor. Fidan, “Söz konusu direkler, sıradan aydınlatma direkleri değil, tramvay hattını besleyen ve üzerinde 750 Volt Doğru Akım (DC) bulunan katener sisteminin bir parçası. Bu seviyedeki DC gerilim son derece tehlikeli. Doğru akım, kaslarda kilitlenmeye neden olduğu için elektrik çarpması durumunda kişinin temas ettiği noktayı bırakamamasına yol açıyor ve bu da hayati riski ciddi şekilde artırıyor” dedi.
Uygulamanın mevcut haliyle yürürlükteki mevzuata da aykırı olduğu anlaşılıyor. Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, halkın yüksek gerilim taşıyan metal yüzeylerle temasını en aza indirmeyi amaçlıyor. Mehmet Fidan, “Buna rağmen, bu direklerin üzerine ‘Elektrik Tehlikesi’ uyarı levhası yerleştirilip hemen altına bir çağrı butonu konulması, vatandaşları riskli bir alana yönlendirmek anlamına geliyor” dedi.
‘CAN GÜVENLİĞİNE TEHDİT’
Elektrik Elektronik Mühendisi Mehmet Fidan, olası risk durumlarını ise şu şekilde özetledi: “Özellikle yağışlı havalarda metal gövde üzerinde oluşabilecek en küçük bir izolasyon kaçağı bile, butona dokunan kişiler için ölümcül sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle çağrı butonlarının acilen bu direklerden sökülmesi gerekiyor. Butonlar, bağımsız izolatörle oluşan direkten olacak şekilde, uygun topraklaması yapılmış, yalıtkan kaideler üzerine ve en az 1,5–2 metre mesafeye taşınmalı. Mevcut haliyle bu uygulama, ciddi bir kazaya açıkça zemin hazırlıyor.”
UKOME: İZİN ALINMALI
Konuyla ilgili konuştuğumuz Antalya Büyükşehir Belediyesi UKOME Şube Müdürlüğü yetkilileri söz konusu direklerde yetkilerinin olmadığını AEDAŞ'ın iznine tabii olduğunu söyledi. İlgili taksi durağı yöneticilerinin AEDAŞ'a izin için başvurması ve onaylanması halinde tehlike içermeyen risksiz düşük voltajlı aydınlatma direklerine konulabileceği belirtildi.
AEDAŞ YETKİLİSİNDEN AÇIKLAMA: TEHLİKEYE İZNİMİZ YOK
Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ) yetkilileri, söz konusu tramvay hattındaki direklerin kendi yetki alanlarında olmadığını ancak durumun vahametini ortaya koyan çarpıcı açıklamalarda bulundu. Yetkili, yüksek gerilim taşıyan bu tarz direklere ticari amaçlı herhangi bir cihazın yerleştirilmesi için bir protokol bulunmadığını ve bu butonların ‘izinsiz’ olduğunu belirtti.
‘YÜKSEK GERİLİM DİREKLERİNE ASLA İZİN VERİLMİYOR’
AEDAŞ yetkilisi, kurumun sadece aydınlatma direkleri için belirli şartlarda ticari protokollere (baz istasyonu vb.) izin verdiğini, ancak tramvay hattı gibi yüksek gerilimli ve yalıtımsız direkler için kesinlikle böyle bir iznin söz konusu olamayacağını belirtti: "Yüksek gerilim hattı üzerindeki bu direklere elektronik bir cihaz yerleştirilmesi, hem yalıtım eksikliği hem de elektromekanik güvenlik açısından büyük risk taşımaktadır. Dağıtım altyapısına yapılan bu tarz müdahaleler AEDAŞ bilgisi dışında gerçekleşen izinsiz işlemlerdir. 'Üçüncü taraf ticari çağrı düğmesi asılabilir' gibi bir maddemiz veya iznimiz bulunmamaktadır."
‘SORUMLULUK AEDAŞ’A KALIYOR’
AEDAŞ yetkilisi, bu butonların sadece şehir estetiğini bozmakla kalmayıp hayati tehlike yarattığını da şu sözlerle ekledi: "Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği doğrudan taksi butonlarıyla ilgili değildir, ancak bunların gerilimli bir tesise uygun olmayan ilave donanım olduğunu söyleyebiliriz ve bu bakımdan açıkça güvenlik açısından sorunlu olabilir. Şirketimiz her direk için topraklama ve güvenlik önlemi alsa da hava şartları ve dış müdahaleler nedeniyle bu korumalar zamanla özelliğini kaybedebilir. Yalıtımı olmayan bir direkte bu butonların bulunması, vatandaşın butona basarken direğe temas etmesi durumunda kaçınılmaz kazalara davetiye çıkarmaktadır. Bu tür izinsiz montajlar sonrası yaşanacak bir kazada maalesef şirketimiz sorumlu tutulmaktadır. Rutin bakımlarımızda veya şirketimize bildirilmesi halinde AEDAŞ bu tür izinsiz ekipmanları kaldırıyor.”
‘NEDEN ŞİMDİ SORUN?’
Bölgedeki taksi durak yetkilileri ise konuya dair 35 yıldır bir sıkıntı olmadıysa bugünden sonra da olmayacağını bu şekilde ilk defa kendilerine soru geldiğini belirtti. Konuştuğumuz yetkili isim duruma şaşırdığını söylerken, “Biz yıllardan beri kimseden izin almıyoruz hep böyle yaptık ettik, vatandaşa sunduğumuz hizmetin engellenmesi ile ilgili bu şekilde durumlarla karşı karşıya geldiğimiz için sadece gülüyorum. Bu direklerde tehlike varsa insanlar yaslanıyor, tutunuyor ve elektrik çarpmıyorken zil butonlarından mı elektrik çarpacak? Biz zaten butonları koyarken tüm durumları ve insanların güvenliğini düşünerek yerleştiriyoruz. Böyle bir durum şimdiye kadar olmadı, olmaz da” dedi.
