Antalya’da zeytin üretiminde bu yıl önemli bir artış bekleniyor. Geçen yıl yaklaşık 50 bin ton olan üretimin, bu sezon yüzde 40 yükselerek 70 bin tonu aşacağı tahmin ediliyor. Ancak yüksek rekolte beklentisi üreticinin kazancına aynı oranda yansımıyor. Düşük zeytinyağı fiyatları, artan girdi maliyetleri ve ihracatta yaşanan sorunlar üreticiyi zor durumda bırakıyor. Antalya Ticaret Borsası (ATB) 4. Meslek Komitesi Başkan Yardımcısı Zafer Tan, geçmiş yıllarda yükselen fiyatların ardından bazı üreticilerin yağlarını daha yüksek fiyattan satabilmek için beklettiğini belirterek, uluslararası piyasalarda arzın artmasıyla bu beklentinin karşılanmasının güçleştiğini söyledi.

70 BİN TONUN ÜZERİNDE ÜRETİM BEKLENTİSİ
Antalya’nın Gazipaşa’dan Kaş’a, Manavgat Çayı’ndan Esen Çayı’na kadar uzanan zeytin üretim bölgelerinde bu sezon verimin yüksek olması bekleniyor. Geçen yıl yaklaşık 50 bin ton civarında gerçekleşen üretimin bu yıl 70 bin tonun üzerine çıkacağını belirten Tan, rekoltedeki artışa dikkat çekerek, “Bu sene geçen senenin yüzde 40 fazlası var. Geçen sene 50 bin ton civarındaydı. Bu yıl 70 bin tonun altına düşmez” dedi.

YÜKSEK FİYAT BEKLENTİSİYLE YAĞLAR BEKLETİLDİ
Zeytinyağı piyasasındaki fiyat değişimlerinin üreticilerin satış kararlarını etkilediğini anlatan Tan, geçmiş yıllarda İspanya ve İtalya’da yaşanan kuraklık nedeniyle dünya genelinde zeytinyağı arzının azaldığını ve fiyatların yükseldiğini hatırlattı. O dönemde toptan zeytinyağı fiyatlarının 9 avroya kadar çıktığını belirten Tan, bu seviyelerin üreticide yüksek fiyat beklentisi oluşturduğunu kaydetti.
İspanya, İtalya ve Kuzey Afrika’da üretimin yeniden artmasıyla uluslararası piyasalarda arzın yükseldiğini ve fiyatların gerilediğini ifade eden Tan, geçmişteki yüksek fiyatları gören bazı üreticilerin ellerindeki yağı daha iyi fiyatla satabilmek amacıyla beklettiğini söyledi. Ancak dünya piyasalarındaki koşulların değişmesiyle birlikte üreticinin beklediği fiyatlara ulaşmasının zorlaştığını dile getirdi.

MALİYETLER YÜKSEK, YAĞ FİYATI DÜŞÜK
Üretimdeki artışın fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğunu belirten Tan, Türkiye genelinde de yüksek rekolte beklendiğini, mevcut stokların ve uluslararası piyasalardaki arzın fiyatları aşağı çektiğini ifade etti. Buna karşılık üretim maliyetlerinin yükselmeye devam ettiğini kaydeden Tan, özellikle işçilik ve akaryakıt giderlerinin üreticiyi zorladığını söyledi.
Zeytin hasadında işçi yevmiyelerinin 2 bin liranın altına inmediğini belirten Tan, diğer girdi maliyetleriyle birlikte üreticinin yükünün ağırlaştığını dile getirdi. Yağın kalitesine göre değişmekle birlikte sızma zeytinyağının piyasada 200-220 lira civarında işlem gördüğünü aktaran Tan, mevcut fiyatların üreticinin beklentisini karşılamadığını kaydetti.

ABD PAZARINDA VERGİ DEZAVANTAJI
Zeytinyağı sektörünün ihracat olanaklarının güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Tan, ABD pazarındaki gümrük vergilerinin Türkiye açısından rekabet dezavantajı yarattığını söyledi. ABD’nin Türk zeytinyağına yüzde 12,5 vergi uyguladığını, İtalya ve İspanya’dan yüzde 10, Tunus’tan ise sıfır vergiyle ürün alacağını belirten Tan, bu tablonun Türk üreticisinin dış pazardaki konumunu olumsuz etkilediğini ifade etti.
İhracatın önündeki engellerin kaldırılması için Ticaret Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının adım atması gerektiğini belirten Tan, dış pazarlara erişimin üreticinin elindeki ürünü değerlendirebilmesi açısından kritik olduğunu söyledi.

“İHRACAT KAPISI OLMADIĞI SÜRECE ÇİFTÇİNİN VAY HALİNE”
Yüksek rekoltenin tek başına üretici için kazanç anlamına gelmediğini vurgulayan Tan, fiyatların maliyetleri karşılamaması ve ihracat kanallarının yeterince açık olmaması halinde üreticinin ürününü satmakta daha fazla zorlanacağını belirtti. Zeytinyağı piyasasında ihracatın önemine dikkat çeken Tan, “İhracat kapısı olmadığı sürece çiftçinin vay haline” ifadelerini kullandı.
Üreticinin yeni hasat döneminde emeğinin karşılığını alabilmesinin fiyatların yanı sıra ihracat olanaklarına da bağlı olduğunu belirten Tan, dış pazarlardaki rekabet koşullarının iyileştirilmesi ve üreticinin desteklenmesi gerektiğini kaydetti.

Muhabir: ZAFER GÜVENÇ