Antalya’da COP31 kapsamında düzenlenen iklim söyleşilerinde, iklim değişikliğinin gıda güvenliği üzerindeki etkilerine dikkat çekildi. Gıda Yüksek Mühendisi Ayşe Sarılar, artan sıcaklıkların gıdalarda mikrobiyolojik riskleri artırdığını belirterek, özellikle et, süt ve balık gibi ürünlerin muhafaza koşulları konusunda uyarılarda bulundu.
Üç Kapılar Hadrian Kapısı’nda gerçekleştirilen “Akdeniz Değişirse: Gıda ve Tarım” başlıklı söyleşide, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, gıda güvenliği ve halk sağlığı üzerindeki etkileri ele alındı. Söyleşiye tarım, gıda ve sağlık alanında görev yapan isimlerin yanı sıra vatandaşlar da katıldı.
GÜVENİLİR GIDANIN ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKTİ
Söyleşide konuşan Gıda Yüksek Mühendisi Ayşe Sarılar, güvenilir gıdanın fiziksel, kimyasal ve biyolojik tehlikelerden korunmuş olması gerektiğini belirterek, “Güvenilir gıda dediğimiz olay, gıdanın fiziksel, kimyasal ve biyolojik tehlikelerden korunması için yaptığımız bütün çalışmaları kapsıyor. Cam, saç ve tırnak gibi maddeler fiziksel tehlikeler arasında yer alıyor. Pestisitler ve deterjan kalıntıları kimyasal, bakteri, maya ve küfün oluşturduğu toksinler ise mikrobiyolojik tehlikeler arasında bulunuyor” dedi.
Bazı doğal gıdaların da yanlış tüketildiğinde zehirlenmelere neden olabileceğini vurgulayan Sarılar, deli bal örneğini vererek, “Halk arasında deli bal veya acı bal olarak bilinen bu bal, daha çok Karadeniz Bölgesi'nde orman gülü denilen bitkilerin nektarından elde ediliyor. Tarihte ilk kez biyolojik silah olarak kullanıldığı biliniyor. 50-100 gramı bile sağlıklı bir insanı zehirlemek için yeterli olabiliyor” ifadelerini kullandı.
BAKLA VE PATATES TÜKETİMİNDE UYARI
Bakla tüketiminde özellikle çocuklara dikkat edilmesi gerektiğini söyleyen Sarılar, “Bazı insanlarda glikoz-6-fosfat dehidrogenaz enzimi bulunmayabiliyor. Bu nedenle özellikle 4-5 yaşındaki çocuklarımıza bakla tüketirken dikkat etmeliyiz. Eğer enzim eksikliği varsa çok ciddi, hatta ölüme kadar gidebilen tehlikeler ortaya çıkabiliyor” diye konuştu.
Patatesin yeşillenmesi ve filizlenmesiyle solanin maddesinin oluşabildiğini belirten Sarılar, “Patatesin üzerinde yeşillenme ve filizlenme olduğunda solanin dediğimiz madde ortaya çıkıyor. Patates sertse yeşillenen bölgeyi bıçakla keserek alabiliriz. Ancak patates yumuşamışsa ve yeşillenme yoğun miktardaysa tüketmemeliyiz. Solanin zehirli boyutlara ulaşabiliyor. Sağlıklı bir gıdayı muhafaza koşullarına dikkat etmediğimizde güvenilir olmayan bir ürüne dönüştürebiliriz” dedi.
Süt, yumurta, kabuklu yemişler ve susam gibi alerjenlerin de bazı kişilerde ciddi reaksiyonlara yol açabileceğini ifade eden Sarılar, toplu tüketim yerlerinde alerjen bilgilerinin menülerde yer almasına ilişkin düzenlemeyi hatırlattı. Sarılar, “Türk Gıda Kodeksi'nde yapılan yeni düzenlemeye göre 31 Aralık 2026 tarihine kadar toplu tüketim yerlerinde QR kodla erişilebilen menülerde alerjen bilgilerinin yazılması zorunlu” ifadelerini kullandı.

“5 İLE 60 DERECE ARASI TEHLİKELİ BÖLGE”
İklim değişikliğiyle birlikte artan sıcaklıkların gıda güvenliği açısından önemli riskler oluşturduğunu belirten Sarılar, özellikle et, süt, balık ve hazır yemeklerin muhafaza koşullarına dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.
Sarılar, “Güvenli gıdada 5 ile 60 derece arasını tehlikeli bölge olarak konumlandırabiliriz. Bu nedenle işlediğimiz ve hazırladığımız ürünleri 60 derecenin üzerinde sıcak tutmalı ya da hızlı bir şekilde soğutmalıyız. Marketten balık veya et aldığımızda bunları sıcak havada araçta bekletmemeliyiz. 10-15 dakika içerisinde bile mikrobiyal yük artabiliyor. Gerekirse termal torbalar kullanarak ürünleri hızlıca evimize götürüp buzdolabına koymalıyız” diye konuştu.
Buzdolabında saklamanın gıdaları tamamen güvenli hale getirmediğine dikkat çeken Sarılar, “Ben dolaba koydum, artık süreye gerek yok diye düşünmek yanlış. Listeria dediğimiz mikroorganizma soğuk ortamda bile gelişmeye devam edebiliyor. Soğukta yalnızca gelişimini sınırlandırmış oluyoruz. Dondurduğumuz zaman da mikroorganizmaları tamamen ortadan kaldırmış olmuyoruz” dedi.
GOLD TOWN İLE İŞLETMELERE GIDA GÜVENLİĞİ DENETİMİ
Konuşmasında Muratpaşa Belediyesi tarafından yürütülen Gold Town programına da değinen Sarılar, programın Antalya Gastronomi Yatırımcıları ve İşletmecileri Derneği (AGİT) ile Diversay'ın teknik desteğiyle gerçekleştirildiğini söyledi.
Programın gönüllülük esasına dayandığını belirten Sarılar, “Gold Town projesi, Muratpaşa Belediyesi tarafından yürütülen, AGİT ve Diversay tarafından teknik ekiple desteklenen bir sertifika programı. İşletmelerin programa katılması gönüllülük esasına dayanıyor. İşletmeler başvurduğunda denetim için bir program oluşturuyoruz. Denetim kılavuzumuz doğrultusunda işletmelere gidiyor ve dijital izleme gerçekleştiriyoruz” ifadelerini kullandı.
Denetimlerin GMX isimli program üzerinden yürütüldüğünü aktaran Sarılar, “Sekiz ana başlık altında toplam 81 sorumuz bulunuyor. Bu soruların 71'i gıda güvenliği ve hijyenle, 10'u ise sürdürülebilirlikle ilgili. Denetimlerde 80 ve üzeri puan alan işletmeler Gold Town belgesi almaya hak kazanıyor” dedi.
SÜRDÜRÜLEBİLİR İŞLETMELERE GREEN İBARESİ
Sürdürülebilirlik kriterlerinin ayrıca değerlendirildiğini belirten Sarılar, işletmelerin enerji ve su tasarrufu, gıda israfını önleme, atık ayrıştırma, yerel ürün tedariki ve tek kullanımlık plastiklerin azaltılması gibi konularda incelendiğini söyledi.
Sarılar, “Enerji tasarrufu için neler yapıldığına, su ve enerji tüketimini azaltan muslukların kullanılıp kullanılmadığına, gıda israfını önlemek için hangi önlemlerin alındığına bakıyoruz. Plastik ve kağıt atıkların ayrıştırılması, yerel tedarik sağlanması ve tek kullanımlık plastikler yerine tekrar kullanılabilir ürünlerin tercih edilmesi de değerlendirdiğimiz konular arasında” dedi.
Çevre dostu yakıt kullanan işletmelere ayrıca Green ibaresi verildiğini belirten Sarılar, “Eğer işletme çevreci yakıt tercih ediyorsa Gold Town belgesinin yanında Green ibaresi de ekliyoruz. Böylece işletmenin sürdürülebilirliğini ve çevreye olan saygısını belirtmiş oluyoruz” ifadelerini kullandı.





