Bağ bozumu toprağın kalbinden kadehe uzanan asırlık bir ritüeldir. Eski uygarlıklardan günümüze kadar yaşayan bir gelenek, bir kültürdür. Ve dahi, Anadolu uygarlığından günümüze kadar uzanan bir gelenektir 'bağ bozumu'. Asmalarda olgunlaşan üzümler kesilir, hasat toplanır, gelir bağların bozulma vakti. Dedik ya tarihi asırlar öncesine ulaşır, Anadolu insanının sabrını, emeğini, azmini, yardımlaşmasını, alın terini ifade eder bağ bozumu. Dahası, bağcının sevinci, coşkusu, nevruzu, umududur bağ bozumu. Eylül ayının ritüeldir. Üzümlerin gelin olduğu vakittir, neşenin en davullusu, zurnalısıdır...
***
Anadolu'daki eski uygarlıklardan Frigler ve Lidyalılar'da en önemli mitolojik tanrılarından Dionysos, bağ bozumu tanrısı olarak da bilinir. Urartu ülkesinde (Van) her yıl Eylül ayının sonunda 'Bağ bozumu' şenlikleri düzenlenirmiş. Hititlilerde bağcılığın ekonominin temel kaynaklarından birisi olduğu ve bağların, diğer arazi parçalarından daha değerli olduğu bilinirmiş. Asurlulara ait tabletlerde bağ bozumundan söz edilirken Hitit döneminde bağ bozumu şenliklerine kral ve eşrafı da katılırmış. Böylece bağ bozumunun kronolojik yönünü de gözden geçirmiş olduk.
***
Peki, nedir Anadolu' da bağ bozumu? Toprağın kalbinden kadehe uzanan asırlık bir ritüeldir. Yazın son sıcakları yerini Sonbaharın serin rüzgarlarına bırakırken doğa yılın en cömert armağanlarından birini sunmaya hazırlanır bağ bozumu. Bu sadece üzümlerin bağlardan toplanması anlamına gelmez; aynı zamanda toprağa duyulan saygının, emeğin ve doğanın bereketiyle bütünleşmenin asırlık bir ritüelidir. Binlerce yıldır insanoğlunun yaşamında önemli bir yer tutan bağcılık, kültürleri şekillendirmiş geleneklere ilham vermiş ve sofralara neşe katmıştır. İşte bağ bozumunun derin anlamı, kültürel ritüelleri ve modern bağcılıktaki yeri. Bağ bozumu, asma yaprakları arasında gizlenmiş, olgunlaşmış üzüm salkımlarının dikkatle ve özenle toplanması sürecidir.
***
Bu süreç, sadece tarımsal bir faaliyet olmanın ötesinde, toprağın ve emeğin karşılığını alma, doğanın döngüsüne uyum sağlama ve bir yıllık emeğin meyvelerini toplama anlamını da taşır. Eylül ayı, psikolojimiz açısından da bambaşka bir etkiye sahiptir öyle değil mi? Eylül geldiğinde en derinlerimizde bir şeylerin değiştiğini hisseder yaşarız. Yalnızca insanoğlunun mu; doğa üzerinde de öyle bir tesiri var ki Eylül'ün, doğa bile yeni gelen mevsimi, tüm benliği ile kucaklamaya hazırdır sanki. Hani bağ bozumu şenlikleri de kendini Eylül'e saklar ya. Ağustos ayının son günleri ile Eylül'ün ortalarıdır bağcının alın terinin şenliği. Bağcılığın yapıldığı her yörede bilinen ve önem verilen bir ritüeldir bağ bozumu. Kalın sevgiyle, iyi hafta sonları.
