NEDEN SANAT/ Sanat zehirlenmesi
Şule Ağayar
Fransız edebiyatının realizm ve romantizmi benimseyen yazarlarından Stendhal, eserlerinde psikolojik çözümlemelere büyük yer vermiştir. Parma Manastırı, Kızıl ile Kara, Kırmızı ve Siyah, yazarın önemli eserleri arasındadır. Aşık olduğu kadının ardından İtalya’ya giden Stendhal, Floransa’da Santa Croce Bazalikası’nda gördüğü sanat eserlerinden çok etkilenmiştir. Hatta bu durumu, ‘gördüğü sanat eserleri karşısında tarifsiz bir duygu hissettiği ve bu heyecana karşı koyamayarak kendinden geçtiği’ şeklinde anlatmıştır.
Büyük bir sanat merkezi olan Floransa’daki Floransa Katedrali, Vecchio Sarayı, Brancacci Şapeli, Medici Şapeli, Santa Croce Bazilikası ve birçok yerde Leonardo, Michelangelo, Donatello, Giotto’nun eserleri karşısından seyircilerin Stendhal’ın tarif ettiği durumu yaşadıkları gözlemlenmiş ve ‘Stendhal Sendromu’ adını almıştır. Sanat eserleri karşısında kendinden geçen, başı dönen hatta bayılan sanatseverler yaşadıklarının aşırı duygulanma ve güzel bir yorgunluk verdiğini ifade etmişlerdir.
‘Sanat zehirlenmesi’ olarak da nitelendirilen ‘Stendhal Sendromu’; yüksek dozda sanata maruz kalan sanatseverin, eserinin güzelliği karşısında nabız ve kalp atışlarının artması ve beyin aktivitelerinin hızlanması, baş dönmesi, baygınlık geçirmesi ve ileri boyutlarda sanrılar görmesine sebep olan psikolojik bir rahatsızlık olarak tanımlanmıştır.
Sanat zehirlenmesine maruz kalabilmek muhtemelen güzel bir duygu durumudur. Bu etkinin sebebi sanat eseridir. Sanatçının dehası izleyiciyi de yarattığı etki ile vücut bulmuştur. Eser ve sanatçı hakkındaki bilgi birikimi bu durumun şiddetini arttırmaktadır. Floransa Avrupa’daki birçok merkez gibi sanat yoğunluğunun art arda ve çok fazla görsel içerisinde kaybolmaya sebep olan merkezlerdendir.
Türkiye’de sanat zehirlenmesi olma olasılığı ne kadardır bilemem ama umarım bir gün olur. Sanatın bu derece ötelendiği bir toplumda sanatçının ve her şeye rağmen destek olan sanatsever sponsorların çabaları sanat bilgisi olmayan toplumda kaybolmaya mahkumdur. Sanatçının desteklenmesi gerektiği gerçeği, coşkulu ve güzel bir söylev olarak kalmaktadır. Medeniyetin ve gelişmişliğin skalası sanat; kıymetini bilmeyenlerin arasında maalesef fazla barınamamaktadır.
Düşük bir ihtimal ama, bir gün ‘sanat zehirlenmesi’ yaşamanız dileğiyle...
Yorumlar